Ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή (Price elasticity of demand)

Είναι γνωστό ότι η ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή (PED) μετράει τον βαθμό (έντονο ή ήπιο) της αντίδρασης του καταναλωτή (στην ζητούμενη ποσότητα) όταν μεταβάλλεται η τιμή ενός αγαθού.

Ο βαθμός αντίδρασης εξαρτάται (μεταξύ άλλων)  από την αναγκαιότητα του αγαθού, την ύπαρξη υποκατάστατων, αλλά και από το ύψος της τιμής του.

Στην πραγματικότητα η τιμή της PED δείχνει την (αρνητική) ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας (QD) όταν η τιμή (Ρ) του αγαθού αυξάνεται κατά 1 %.

Πως «μεταφράζονται» οι χαμηλές επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών στην εκπαιδευτική έρευνα PISA 2015

Το πρόγραμμα PISA  μετρά την ικανότητα των μαθητών να εφαρμόζουν γνώσεις – δεξιότητες που θεωρούνται οι πλέον σημαντικές (αντιπροσωπευτικές) για την επιτυχή ένταξη τους στη σύγχρονη κοινωνία. Η εκπαιδευτική έρευνα βεβαίως καταλήγει σε συμπεράσματα που αφορούν την αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων που εφαρμόζονται στις χώρες που συμμετέχουν.

 

Η κατάταξη της Ελλάδος για το 2015

Σύμφωνα με έρευνα PISA (υπό την οργάνωση του ΟΑΣΑ) που έγινε το 2015 η Ελλάδα κατατάσσεται στην ομάδα χωρών (Σλοβακία, Βουλγαρία, Χιλή) με επίδοση χαμηλότερη του μέσου όρου των χωρών του ΟΑΣΑ.

Στην πρώτη θέση της σχετικής κατάταξης βρέθηκε η Σιγκαπούρη. Η διαφορά μονάδων Σιγκαπούρης - Ελλάδος δείχνει (κατά μέσο όρο) μια «απόσταση» 2,5 ετών σχολικής φοίτησης μεταξύ των μαθητών των δύο χωρών!

Τα ασφαλώς μη ευχάριστα αποτελέσματα της σειράς κατάταξης της Ελλάδος ερμηνεύτηκαν ανάλογα με τη διαφορετικότητα της προσέγγισης στο θέμα. Κάποιοι προβάλουν αντιρρήσεις αναφορικά με τη μεθοδολογία που ακολουθείται στην έρευνα ή και αμφισβητούν τον πραγματικό της στόχο. Άλλοι δέχονται το αντιπροσωπευτικό του  αποτελέσματος και «αναζητούν» τα αίτια. Βεβαίως υπάρχουν πάντα και οι «εύκολες» απόψεις. Αυτές της στοχοποίησης ενός μόνο στοιχείου (μέλους) του συστήματος (συνόλου) που ονομάζεται εκπαίδευση.

 

Σκέψεις και ερωτήματα πριν τη «μετάφραση» των επιδόσεων στην εκπαιδευτική έρευνα

Έχοντας ενεργή συμμετοχή στους χώρους μεταφοράς της γνώσης - το οποίο διαφέρει από την «εξ αποστάσεως» συμμετοχή - θέλουμε να περιγράψουμε κάποια από τα υποσυστήματα – μέλη του το ευρύτερου συστήματος της εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Η περιγραφή μας - ανά περίπτωση – θα αποτελεί απλή καταγραφή (φωτογράφιση) θα εκφράζει άποψη ή θα καταλήγει σε κάποιο ρητορικό (τις περισσότερες φορές) ή και πραγματικό ερώτημα.

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα

  • Το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας δεν θα λέγαμε ότι διακρίνεται για τη σταθερότητά του από την άποψη της χάραξης μιας γενικής διαχρονικά πολιτικής. Είναι σε όλους γνωστό ότι οι «αλλαγές» διαδέχονται η μια την άλλη σε πολύ μικρά χρονικά διαστήματα. Ενδεικτικά και μόνο ας θυμηθούμε μόνο στα τελευταία 5 χρόνια τις αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στην ύπαρξη ή όχι τράπεζας θεμάτων, στην αφαίρεση - πρόσθεση μαθημάτων και ωρών διδασκαλίας και πόσα άλλα.
  • Ασφαλώς δεν είμαστε υπέρ της σταθερότητας σε μια κοινωνία που δεν παραμένει στατική. Όμως πιστεύουμε ότι οι αλλαγές πρέπει να προσφέρουν κάτι περισσότερο από την αλλαγή για να πούμε ότι έγινε αλλαγή. Για να συνοδεύουν στην πράξη την μετεξέλιξη του περιβάλλοντος χρήζουν του απαραίτητου προγραμματισμού έχοντας προηγουμένως αναλύσει με όσο το δυνατόν αντικειμενικά κριτήρια την αποτελεσματικότητα της υπάρχουσας κατάστασης αλλά και την προοπτική της νέας.
  • Διαβάζοντας τις οδηγίες ή τις κατευθυντήριες γραμμές για την διδασκαλία και τον σκοπό του κάθε μαθήματος και συγκρίνοντας τις με τον τρόπο διδασκαλίας που θα οδηγήσει τον μαθητή στην επίτευξη του στόχου του που είναι αποκλειστικά η εισαγωγή του σε κάποιο ΑΕΙ – ΤΕΙ αναρωτιέσαι αν οδηγίες και πραγματικότητα αναφέρονται στο ίδιο θέμα τον ίδιο χρόνο και στην ίδια χώρα!
  • Η λογική των εξετάσεων, προαγωγικών, απολυτήριων ή πανελλαδικών δεν θα λέγαμε ότι επιδοτεί την κριτική σκέψη του εξεταζόμενου. Αντίθετα μάλλον πριμοδοτεί την ικανότητα της copy paste σκέψης. Αλήθεια ο περιορισμός (διαχρονικά) της εξεταστέας ύλης, ιδιαίτερα των πανελλαδικώς εξεταζόμενων μαθημάτων, γιατί ακριβώς έγινε και συνεχίζει να γίνεται;
  • Το επίπεδο των βιβλίων έχει εναρμονιστεί με την εποχή που (υποτίθεται) θέλουμε να ακολουθήσουμε ή έστω να προσαρμοστούμε;

Το σχολείο

  • Ο ρόλος του σημερινού σχολείου είναι ξεκάθαρος; Δεν αναφερόμαστε βέβαια στον θεσμικό του ρόλο, ούτε στο σκοπό που αναγράφει το καταστατικό του, αλλά στο κατά πόσο η σημερινή πραγματική λειτουργία και επιδίωξή του συνάδει με τον θεσμικό του ρόλο. Ποιος ακριβώς είναι ο τρόπος αξιολόγησης του σχολείου;
  • Παρατηρείται το φαινόμενο της συνέργειας μεταξύ των σχολείων ή υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο ανταγωνισμός επικρατεί;

Οι καθηγητές

  • Τα άτομα που μεταφέρουν την γνώση στους μαθητές. Πρέπει να εμπνεύσουν, να κερδίσουν τα παιδιά. Να είναι άλλοτε επιεικείς, άλλοτε αυστηροί, και πάντα δίκαιοι. Ικανοί στην επικοινωνία και στην αντιμετώπιση παραβατικών συμπεριφορών. Γνώστες του αντικειμένου τους αλλά και των εξελίξεων που λαμβάνουν χώρα στην επιστήμη τους. Διαμεσολαβητές, ενίοτε δε και πυροσβέστες, μεταξύ παιδιών, γονιών και σχολείου.
  • Ποια ακριβώς είναι τα «όπλα» που τους προσφέρει το περιβάλλον προκειμένου να επιτελέσουν με επιτυχία το έργο τους; Η υποτίμηση της προσφοράς τους; Ο χαρακτηρισμός του σαν  οι τεμπέληδες εκπαιδευτικοί; Ο αφοπλισμός τους (επί της ουσίας δεν επιτρέπεται η «δυναμική» παρέμβασή τους) στους εν δυνάμει κινδύνους που βρίσκονται μέσα σε μια τάξη 20 και πλέον παιδιών ή σε μια σχολική εκδρομή;

Η απάντηση είναι εύκολη: με την προσωπικότητα τους θα αντιμετωπίσουν το όποιο συμβάν!  Μήπως και εξ αποστάσεως;

  • Υπάρχει πραγματική δυνατότητα για ένα διαφορετικό μάθημα; ή «ψάχνουν» μια σπάνια ευκαιρία που πρέπει να την εκμεταλλευτούν σε πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα;
  • Ποιο είναι το όργανο (που έχει την ικανότητα) να αξιολογήσει τους καθηγητές; Με ποιο τρόπο αξιολογούνται; Μήπως είναι ο τρόπος που συμπληρώνουν το έντυπο (ανά τακτά χρονικά διαστήματα) για την πορεία της ύλης στα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα; Ίσως το πως υπογράφουν το απουσιολόγιο;

 

Συμπεράσματα με (ή χωρίς) ερωτηματικά..

Μας ενδιαφέρει πράγματι η καλλιέργεια του πνεύματος  μέσω παροχής εργαλείων για κατάκτηση της γνώσης ή αρκούμαστε στην μεταφορά έτοιμης γνώσης;

Είμαστε θιασώτες της Σωκρατικής (μαιευτικής) μεθόδου που δεν προσφέρει την έτοιμη απάντηση στο όποιο ερώτημα αλλά τα ερωτήματα – προβληματισμούς ώστε η απάντηση (αλήθεια) να δοθεί από τον ίδιο που υποβάλλει την αρχική ερώτηση; Ασφαλώς για να γίνει αυτό χρειάζεται προηγούμενα να έχει καλλιεργηθεί η κριτική σκέψη και όχι ο παπαγαλισμός..

Αν το εκπαιδευτικό σύστημα δεν υιοθετεί την προηγούμενη «λογική» έχουμε την αίσθηση ότι ωθούμε τον νέο σε προσπάθεια για την όποια κατάκτηση; Η δική μας απάντηση είναι ασφαλώς όχι.

Και αυτό το τελευταίο μας επαναφέρει το αρχικό ερώτημα αν πράγματι θέλουμε σκεπτόμενα όντα ή όχι;

Τελικά χρειάζεται ο όποιος ΟΑΣΑ μέσω του PISA ή κάποιου ανάλογου προγράμματος να μας επισημάνει  - με τη χρήση κριτηρίων που ενδεχομένως αμφισβητούμε την αξιοπιστία τους -  τις παθογένειες του εκπαιδευτικού μας συστήματος; Εμείς δεν τις γνωρίζουμε;

Συνειρμικές σκέψεις μας ταξιδεύουν στα μνημόνια και τις έξωθεν απαιτήσεις ή επιεικώς στις υποδείξεις για τη βελτίωση της οικονομίας μας. Πάλι εμείς δεν τις ξέραμε..

8 Χρόνια με λιτότητα

Ποιο ακριβώς είναι το σημερινό στίγμα της Ελληνικής οικονομίας μετά από 8 χρόνια με λιτότητα; Ας φωτογραφήσουμε μερικά αντιπροσωπευτικά στοιχεία (οικονομικούς δείκτες) στην προσπάθειά μας όχι να το εντοπίσουμε - είναι γνωστή η οικονομική, και όχι μόνο, πραγματικότητα της χώρας μας - όσο να αναλύσουμε το εάν οδηγούμαστε στην έξοδο από την κρίση ή περνάμε σε οριστική υποβάθμιση της οικονομίας μας.

ΑΕΠ (Η αξία της παραγωγής)

Εξ ορισμού ύφεση σημαίνει μείωση του ΑΕΠ, και πράγματι  από τα 239 € δις το 2009 φτάσαμε στα 185 € δις το 2015 (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ - ΑΕΠ σε σταθερές τιμές του 2010). Ασφαλώς αυτό μεταφράζεται (η άλλη όψη του ΑΕΠ) και σε μείωση του εισοδήματος.

Η μείωση της παραγωγής είναι γνωστό ότι προκαλεί αύξηση της ανεργίας, άρα μείωση του εισοδήματος, επομένως μείωση της κατανάλωσης. Σαν αποτέλεσμα οδηγούμαστε σε  περαιτέρω μείωση της παραγωγής και να ‘μαστε αντιμέτωποι με τον γνωστό φαύλο κύκλο της ύφεσης.

Λιτότητα (οι συνέπειες)

Η λέξη λιτότητα εισέβαλε στην οικονομία της χώρας και βέβαια δεν αναφέρεται μόνο στον περιορισμό της ιδιωτικής και δημόσιας δαπάνης. Επεκτείνεται και στον περιορισμό (έως και εξαφάνιση) των τραπεζικών χρηματοδοτήσεων προς τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά.

Ταυτόχρονα επιβάλλεται μια θεαματική αύξηση της φορολόγησης φυσικών και νομικών προσώπων σε μια προσπάθεια βελτίωσης της εικόνας του ισοζυγίου της Γενικής Κυβέρνησης.

Στο σημείο αυτό, οι ασκούντες την οικονομική πολιτική ξεχνούν τον  Arthur Laffer. Η γνωστή καμπύλη (Laffer curve) δείχνει τη σχέση μεταξύ ύψους φορολογικών συντελεστών και φορολογικών εσόδων.

Σαν αποτέλεσμα συμβαίνει το αναμενόμενο. Δηλαδή μείωση των φορολογικών εσόδων (από παραγωγή, εισαγωγές και εισοδήματα – εισπραττόμενοι φόροι) από τα 48,1 € δις το 2009 σε 44,8 € δις το 2015. (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ). Βεβαίως κάποιος θα ισχυριστεί ότι η μείωση των φορολογικών εσόδων οφείλεται κυρίως στη μείωση της παραγωγής - εισοδημάτων. Εμείς όμως αυξήσαμε τους φόρους σε περίοδο μείωσης του ΑΕΠ! Αυτή η εντυπωσιακή πολιτική ασφαλώς περιορίζει (σταδιακά) την ικανότητα (του φορολογούμενου) πληρωμής των φόρων. Αναμενόμενο λοιπόν το αποτέλεσμα της μείωσης των φορολογικών εσόδων του κράτους.

Στο σημείο αυτό παρατηρείται το πρώτο εντυπωσιακό στοιχείο. Προσπαθώντας να αυξήσουμε τα έσοδα του κράτους από τους φόρους αφοπλίζουμε τους φορολογούμενους!!!

Δανειοδότηση

Το 2010 κορυφώνεται η δανειοδότηση του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας που φθάνει τα 125,4 € δις (Πηγή: tradingeconomics.com).

Η μείωση του εισοδήματος (που πρωτο-εμφανίζεται την ίδια περίοδο) ασφαλώς δυσχεραίνει έως και καθιστά αδύνατη αφενός την κανονική αποπληρωμή των δανείων, και αφετέρου την φορολογική συνέπεια των ιδιωτών προς το Δημόσιο και τα ταμεία με αποτέλεσμα να αναφερόμαστε πλέον σε ένα μη εξυπηρετούμενο ιδιωτικό χρέος.

Δεν μπορούμε βέβαια να ξεχάσουμε και το Δημόσιο χρέος που το 2015 ανέρχεται σε 311,4 € δις (Πηγή: ΕΛΣΤΑΤ).

Και εδώ μας εμφανίζεται το δεύτερο εντυπωσιακό στοιχείο! Σε Μακρο επίπεδο ζητάμε ρύθμιση του Δημοσίου χρέους από τους δανειστές, ενώ σε Μικρο επίπεδο δεν προσφέρουμε αντίστοιχη ρύθμιση. Αντίθετα καταφεύγουμε σε πλειστηριασμούς! Ταυτόχρονα αναζητάμε funds για να αγοράσουν τα κόκκινα δάνεια ενδεχομένως στο 10 - 15 % της αξίας τους! Δηλαδή αν οι Τράπεζες προσέφεραν στους (κάποτε) πελάτες τους ένα κούρεμα της τάξης του 60 - 70 % θα έχαναν;

Επίλογος

Θα συμφωνήσουμε ότι η λιτότητα είναι ένα από τα εργαλεία για να αντιμετωπιστεί η ύφεση και να περάσει η οικονομία σε ρυθμούς ανάπτυξης.

Θα διαφωνήσουμε όμως με τον τρόπο που αυτή ασκείται. Πρόκειται για ένα ισοπεδωτικό οριζόντιο τρόπος τιμωρίας της προηγούμενης συμπεριφοράς μας και ταυτόχρονα απαγορευτικό της όποιας νέας ιδιωτικής πρωτοβουλίας - προσπάθειας! Στο ίδιο δε διάστημα αναφοράς ατυχώς δεν βλέπουμε την ύπαρξη προθυμίας για πραγματικές αλλαγές σε βασικές δομές της οικονομία μας (γνωστές και σαν μεταρρυθμίσεις).

Είμαστε της άποψης ότι η πολυετής λιτότητα και με τον τρόπο που εφαρμόζεται από μόνη της δεν οδηγεί στην ανάπτυξη, αλλά αντίθετα στην φτωχοποίηση των πολιτών και σε μια υποβάθμιση της οικονομίας.

 

Η συνάρτηση της ζήτησης (Demand function)

Η συνάρτηση ζήτησης σε πρώτο επίπεδο ανάλυσης

Το θεωρητικό υπόβαθρο

Η συνάρτηση ζήτησης  μας δείχνει τη σχέση μεταξύ τιμής (Ρ) ενός αγαθού (ανεξάρτητη μεταβλητή) και της ζητούμενης ποσότητάς (QD) του (εξαρτημένη μεταβλητή) που οι καταναλωτές είναι διατεθειμένοι αλλά και μπορούν να αγοράσουν σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο.

Είναι γνωστό ότι η μεταβολή της τιμής – σύμφωνα με το νόμο της ζήτησης – μεταβάλλει την ζητούμενη ποσότητα προς την αντίθετη κατεύθυνση. Εξαίρεση αποτελούν τα Veblen και Giffen goods.

Γνωρίζουμε επίσης ότι η αρνητική (κατά κανόνα) σχέση των δύο μεταβλητών Ρ και QD ισχύει υπό την προϋπόθεση της σταθερότητας κάποιων άλλων παραγόντων (ceteris paribus) που επηρεάζουν την ζήτηση (π.χ. το εισόδημα των καταναλωτών). Εφαρμόζουμε δηλαδή απλή παλινδρόμηση (simple regression)

Η γραφική παράσταση της συνάρτησης ζήτησης μας δίνει την καμπύλη ζήτησης. Επομένως κατά μήκος μιας καμπύλης ζήτησης μπορούμε να διακρίνουμε τη ζητούμενη ποσότητα που αντιστοιχεί σε διαφορετικά επίπεδα τιμών.

Η πρακτική σημασία

Μεταφέροντας την παραπάνω λογική στη συνάρτηση της ζήτησης μπορούμε να αντιληφθούμε ότι:

  • Όταν μεταβάλλεται η τιμή της μεταβλητής Ρ αυτό που μεταβάλλεται είναι η τιμή της μεταβλητής QD και όχι η συνάρτηση της ζήτησης.
  • Επομένως η μεταβολή της τιμής μεταβάλλει την ζητούμενη ποσότητα και όχι τη ζήτηση (video)
  • Διαγραμματικά αυτό σημαίνει μετατόπιση σε άλλο σημείο της ίδιας καμπύλης ζήτησης και όχι μετατόπιση της καμπύλης ζήτησης
  • Η συνάρτηση της ζήτησης μπορεί να ορισθεί – υπολογιστεί εκεί όπου οι προσδιοριστικοί παράγοντες της ζήτησης παραμένουν σταθεροί.
  • Ασφαλώς η προηγούμενη παρατήρηση ισχύει ανεξάρτητα από την αλγεβρική μορφή της συνάρτησης.

 

 Η συνάρτηση ζήτησης σε επόμενο επίπεδο ανάλυσης

Πολλαπλή παλινδρόμηση (multiple regression)

Στην προσπάθεια μεγαλύτερης προσέγγισης της πραγματικότητας εφαρμόζουμε μοντέλα   πολλαπλής παλινδρόμησης. Χρησιμοποιούμε δηλαδή και άλλες ανεξάρτητες μεταβλητές (εκτός της τιμής) για να ερμηνεύσουμε την συμπεριφορά της εξαρτημένης μεταβλητής (ζητούμενη ποσότητα). Αυτές οι άλλες μεταβλητές είναι οι προσδιοριστικοί παράγοντες της ζήτησης τους οποίους διατηρούμε σταθερούς στην αρχική μας ανάλυση.

Βεβαίως θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και ο παράγοντας χρόνος (αναφοράς). Είναι γνωστό ότι, για παράδειγμα, δεν υπάρχει κανονικότητα  στη μεταβολή των προτιμήσεων των καταναλωτών  διαχρονικά.

Ένα πρόσθετο θέμα είναι η επιλογή των σωστών ανά μεταβλητή (παράγοντα) συντελεστών στάθμισης(βαρύτητας). Δηλαδή το κατά πόσο ο κάθε παράγοντας επηρεάζει την ζητούμενη ποσότητα. Προς αυτή την κατεύθυνση η συμμετοχή της Στατιστικής και της Οικονομετρίας είναι απαραίτητη.

Τέλος πρόβλεψη απαιτείται και για τυχαίους παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν την εξαρτημένη μεταβλητή (QD) που στο σήμερα δεν μπορούμε να φανταστούμε

Η μορφή της συνάρτηση

Σε αυτή λοιπόν την περίπτωση η μορφή της συνάρτησης θα είναι: QD = f (A, aP, a1X1, a2X2,.., anXn,U) Όπου, P, Χ1, Χ2, ..,Χn προσδιοριστικοί παράγοντες (ερμηνευτικές μεταβλητές) της QD. Η U τυχαία - στοχαστική μεταβλητή. Τα a, a1, a2,..,an οι αντίστοιχοι συντελεστές στάθμισης των μεταβλητών (weighting coefficients - slope parameters). Το A σταθερά που εμφανίζει το μέγεθος της QD που υπάρχει ανεξάρτητα από τους άλλους παράγοντες. Για παράδειγμα,  η ελάχιστη ζητούμενη ποσότητα ψωμιού που ζητείται ακόμα και με μηδενικό εισόδημα.

Συμπεράσματα

Βεβαίως ακόμα και σε αυτό το ανώτερο επίπεδο περιγραφής της πραγματικότητας η προσέγγισή της δεν είναι εύκολη. Οι οικονομικές σχέσεις είναι από τη φύση τους ατελείς με την έννοια ότι αναφέρονται στην ανθρώπινη συμπεριφορά (human behavior) η οποία δεν μετράται ούτε ομαδοποιείται εύκολα αλλά και αλλάζει μέσα στο χρόνο. Πρόσθετα δε τα οικονομικά υποδείγματα δεν είναι δυνατόν να περιλαμβάνουν όλους τους παράγοντες που προσδιορίζουν την εξέλιξη ενός μεγέθους και για το λόγο αυτό χρησιμοποιούμε στοχαστικές μεταβλητές (U) των οποίων η ακριβής πρόβλεψη και στάθμιση στην πραγματικότητα είναι αδύνατη.

 

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Οικονομικά υποδείγματα. Οι πρόσθετες υποθέσεις στο νόμο της ζήτησης

Τα Οικονομικά υποδείγματα (models) όπως έχουμε αναφέρει σε προηγούμενο άρθρο βασίζονται σε κάποιες υποθέσεις – παραδοχές.

Αναφερόμενοι για παράδειγμα στο νόμο της ζήτησης, δηλαδή στην αρνητική σχέση τιμής και ζητούμενης ποσότητας ενός αγαθού, θεωρούμε ότι δεν υπάρχει μεταβολή κάποιων  άλλων προσδιοριστικών παραγόντων (πχ. εισοδήματος). Αυτή την παραδοχή της σταθερότητας την εκφράζουμε με τη γνωστή υπόθεση ceteris paribus.

Θέλοντας να προσεγγίσουμε περισσότερο την πραγματικότητα της παραπάνω καταναλωτικής συμπεριφοράς θα πρέπει να αναφερθούμε και σε πρόσθετες παραδοχές που ισχύουν στην ανάλυση μας.

Πλήρης Ανταγωνισμός

Η επιχείρηση είναι Price taker

Δεχόμαστε ότι η μορφή αγοράς που αναφερόμαστε είναι πλήρως ανταγωνιστική. Μεταξύ άλλων αυτή η παραδοχή σημαίνει ότι λόγω του μεγάλου αριθμού επιχειρήσεων καμιά δεν μπορεί να μεταβάλλει – επηρεάσει την τιμή. Για παράδειγμα, αν μια επιχείρηση αυξήσει την τιμή πώλησης κινδυνεύει να χάσει όλους τους πελάτες της μια και θα οδηγηθούν για τις αγορές τους σε μια από τις πολλές άλλες. Δηλαδή η κάθε επιχείρηση στον πλήρη ανταγωνισμό είναι price taker.

Η ομοιογένεια του προϊόντος

Με την υπόθεση αυτή θεωρούμε ότι δεν υπάρχει ποιητική διαφορά στο προϊόν μεταξύ των επιχειρήσεων που το προσφέρουν στην αγορά.

Επομένως είναι αδιάφορο για τον καταναλωτή η επιλογή της επιχείρησης από την οποία θα αγοράσει το προϊόν.

 

Τέλεια (πλήρης) γνώση των δεδομένων της αγοράς

Τα οικονομούντα άτομα υποθέτουμε ότι έχουν πλήρη γνώση των συνθηκών της αγοράς. Αναφερόμενοι στους καταναλωτές δεχόμαστε ότι είναι γνώστες των τιμών όλων των αγαθών, των υποκατάστατων και των συμπληρωματικών.

Κατά συνέπεια οι καταναλωτές γνωρίζουν ποια αγαθά και σε ποιες τιμές θα πρέπει να αγοράσουν (ανάλογα με το εισόδημά τους) ώστε να πετύχουν το στόχο τους που είναι η μεγιστοποίηση της χρησιμότητας.

 

Είναι πράγματι δύσκολο να αποδεχτούμε το κατά πόσο η ύπαρξη τόσο πολλών υποθέσεων περιγράφει πειστικά την πραγματικότητα. Όμως δεν πρέπει να παραλείπουμε το γεγονός ότι στα οικονομικά υποδείγματα δεν είναι εφικτή η εφαρμογή συνθηκών ελεγχόμενου πειράματος. Κάτι το οποίο επιβάλλει την υιοθέτηση υποθέσων.

 

Πως θα θέλαμε να είναι η «καλή σχολική χρονιά»

Σεπτέμβρης λοιπόν και μια καινούρια (για τις σχολικές αίθουσες) χρονιά παραλαμβάνει την σκυτάλη από την προηγούμενη για να προσθέσει άλλη μια στροφή  στη 12ετή μαθητική ζωή. Απόλυτα συμβατή λοιπόν με την επικαιρότητα η ευχή «καλή σχολική χρονιά»!

Στην προσπάθεια ανακάλυψης μιας ευχής που δεν θα χαθεί μέσα στην τυπικότητά της το ταξίδι της σκέψης μας θεώρησε απαραίτητες δύο στάσεις. Η πρώτη για να φωτογραφίσει τα στοιχεία του περιβάλλοντος του παραλήπτη – μαθητή και η δεύτερη για να θυμηθεί ότι βρισκόμαστε εν έτη  2017.

Μαθητής και περιβάλλον

Στέλνοντας την ευχή μας για μια «καλή σχολική χρονιά» θα πρέπει να συμφωνήσουμε για το ποιο είναι το «πρόσωπο» του αποδέκτη, και συγχρόνως να αποδεχτούμε το ενδεχόμενο της διαφορετικής μετάφρασης. Αναμφίβολα εκτός από τους μαθητές υπάρχουν και άλλες ομάδες - στοιχεία (γονείς, καθηγητές, σχολείο) που θα διεκδικούσαν την προσθήκη του ονόματός τους στη λίστα με τους παραλήπτες. Και βέβαια όταν αυξάνεται ο αριθμός των ατόμων αυξάνεται και η πιθανότατα να ακουστούν περισσότερες ερμηνείες για την ίδια λέξη - ευχή.

Για τον μαθητή

Η μετάφραση της «καλής χρονιάς» ίσως είναι ο συνδυασμός καλών βαθμών, καθηγητών που τους πηγαίνει, σχολικού και οικογενειακού περιβάλλοντος χωρίς έντονη πίεση, υγιειών σχέσεων με τους συμμαθητές και βέβαια αν αναφερόμαστε στην Γ Λυκείου η επιτυχία του στις Πανελλαδικές εξετάσεις.

Ασφαλώς οι προηγούμενες αναφορές δεν μπορεί να είναι οι αντιπροσωπευτικές για το σύνολο των μαθητών. Πιστεύουμε όμως ότι χαρακτηρίζουν την πλειοψηφία.

Οι καθηγητές

Όπως και όλοι οι εργαζόμενοι γενικότερα προσφέρουν την υπηρεσία τους σε κάποιο σχολείο (εργασιακό χώρο) έναντι χρηματικής αμοιβής. Έχουμε λοιπόν μια εργασιακή σχέση μεταξύ καθηγητή και σχολείου η οποία δημιουργεί μια δεύτερη ισχυρή σχέση μεταξύ καθηγητή και μαθητή.  Ο δάσκαλος λοιπόν θα πρέπει να «ιεραρχήσει» τις προηγούμενες σχέσεις για να προκρίνει εκείνη που θα του «καθορίσει» την καλή σχολική χρονιά.

Για ορισμένους  η ικανοποίηση που θα εισπράξουν από την επιτυχία των μαθητών τους είναι το βασικό ζητούμενο. Σε άλλους η αίσθηση της μεταφοράς γνώσης και συμμετοχής τους στο παρακάτω  της ζωής των άλλων είναι το σημαντικό. Πολλοί απαιτούν από τους εαυτούς τους την συνύπαρξη των δύο προηγούμενων. Υπάρχουν ακόμη περιπτώσεις όπου ο όρος επάγγελμα αποδεικνύεται ισχυρότερος του όρου λειτούργημα και κατά συνέπεια το οικονομικό αποτέλεσμα της χρονιάς την χαρακτηρίζει σαν καλή ή όχι. Ενίοτε δε το κριτήριο της ηρεμίας, ησυχίας είναι το καθοριστικό

Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι μεταξύ των συναδέλφων υπάρχει μια πολυφωνία αναφορικά με την ερμηνεία που δίνεται στην «καλή σχολική χρονιά».

Το ευρύτερο περιβάλλον

Στις οργανωμένες κοινωνίες  υπάρχει και ο υπεύθυνος φορέας  για τη χάραξη εκείνης της πολιτικής σε θέματα παιδείας που θα προάγει την καλλιέργεια του πνεύματος.

Εδώ η καλή χρονιά θα μπορούσε να σημαίνει την εύρυθμη λειτουργία όλων που συμμετέχουν στη διαδικασία μεταφοράς της γνώσης. Μια άλλη μορφή καλής χρονιάς θα ήθελε να βρει τη λήξη του σχολικού έτους απλά χωρίς απρόοπτα. Διαφορετική αίσθηση του όρου θα ήταν η χρονιά να κυλήσει χωρίς κραδασμούς των θέσεων που κάποιοι κατέχουν. Ένα άλλο profile μιας καλής χρονιάς ίσως να σχετίζεται με την κυκλοφορία νέων που θα επηρέαζαν θετικά τους μελλοντικούς ψηφοφόρους.

Πάλι διακρίνουμε πολλές ερμηνείες του όρου..

Μαθητής εν έτη 2017

Συμβαίνει συχνά να υιοθετούμε ή και να επαναλαμβάνουμε λογικές παρότι γνωρίζουμε ότι το τελικό αποτέλεσμα αυτών των επιλογών μας δεν θα είναι υπέρ μας.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ανάλογης συμπεριφοράς - ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια – είναι η υπέρ προσφοράς μας  στον μαθητή.

Πράγματι η υπερβολική παροχή βοήθειας στα μαθήματα και η εξωπραγματική αντίληψη μας για την κούραση (του τέκνου) τείνουν να γίνουν κοινά χαρακτηριστικά συμπεριφοράς σε όλο και περισσότερους γονείς.

Τι όμως πετυχαίνουμε έτσι;

Διαμορφώνουμε ισχυρούς χαρακτήρες ικανούς να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα της αυριανής ζωής ή συμβάλλουμε σε μια προσωρινή επιτυχία τους;

Αναλύουμε και περιγράφουμε με ρεαλιστικό τρόπο τη συνέχεια ή παρουσιάζουμε μια εικονική πραγματικότητα;

Τονίζουμε την απαραίτητη προϋπόθεση της έντονης προσωπικής προσπάθειας  ή δημιουργούμε την ψευδαίσθηση ότι η έξωθεν βοήθεια θα είναι πάντα παρούσα;

Γνωστοποιούμε την πραγματική ικανοποίηση που αντλείται από το ρήμα «κατακτώ» σε σχέση με αυτήν που βρίσκεται στο ρήμα «βρίσκω»;

Κάποιος, κάποτε είχε πει ότι η ωριμότητα έρχεται μέσα από τη στέρηση.

Κουβέντες άλλης εποχής θα πουν αρκετοί. Διαχρονικές αλήθειες θα τις ονομάσουμε εμείς.

Για επίλογο

Αγαπημένε μου μαθητή,

Δεν ξεχνώ ότι μεγαλώνεις σε ένα περιβάλλον πολύ πιο «ψεύτικο» σε σχέση με αυτό που μεγάλωσα εγώ. Και το ψεύτικο αγγίζει όλες τις πλευρές της κοινωνικής ζωής. Ασφαλώς δεν ήταν δική σου η επιλογή. Βρέθηκες να ζεις μέσα του. Αν λοιπόν κάποιος πρέπει να πάρει ένα κομμάτι της ευθύνης θα είναι η δική μου γενιά. Αυτή που δεν αντέδρασε ώστε να αποτρέψει τη δημιουργία αυτού του περιβάλλοντος ή τουλάχιστον να περιορίσει την έκτασή του. Δεν ξέρω όμως αν αυτό ήταν πράγματι εφικτό. Η δύναμη της ομαδικής προσπάθειας έχει έντεχνα εκφυλιστεί  εδώ και χρόνια.

Έχοντας βιώσει αρκετές «ανατροπές» ζωής κατέληξα στο ότι η άντληση της πραγματικής ικανοποίησης γίνεται περισσότερο μέσα από την προσωπική δημιουργία – κατάκτηση παρά από την αποδοχή κληρονομικών δικαιωμάτων. Βέβαια η δημιουργία – κατάκτηση δεν έρχεται άκοπα, αλλά συνοδεύεται από έντονη προσωπική προσπάθεια. Δεν αρνείσαι την βοήθεια, αλλά δεν βασίζεσαι σε αυτήν. Αυτή η αντίληψη – συμπεριφορά σε δυναμώνει, σε ωριμάζει και σε προετοιμάζει για τον επόμενο στόχο σου.

Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα (Νίκος Καζαντζάκης, 1883-1957)

Η παρουσία των προηγούμενων σκέψεων στο διάβα αυτής της χρονιάς θα όριζε την πραγματική ευχή που θα ήθελα να σου στείλω μέσα από την «καλή σχολική χρονιά»

 

Taxes - incentives

Undoubtedly, there is a strong relationship between Taxes - incentives which affect consumption, savings and investement. How tax incentives influence investment.

An increase on taxes reduces the available income that is to be consumed or saved. This is what we define as income effect.

However, such an increase on taxes will also influence (in a negative way) the working hours for individuals. Thus they may decide to substitute one thing for another, i.e. free time for work. This is what we define as substitution effect.

As a result from the income effect, we will be forced to increase our attempt in order to gain back what we lost from our income reduction. On the other hand, since we are facing a higher tax rates, meaning a reduced available income and consequently less consumption, due to the substitution effect we may finally prefer leisure than additional working time.

Finally, it is the relative strength of the each one of the aforementioned efforts (that are pulling in opposite direction) that will allocate the closing impact of the tax.

The Laffer curve

The above is illustrated by the Laffer [1] curve (figure T1), which shows the relationship between tax income and tax rate.

Figure T1 (The Laffer curve)

 

Taxes - incentives

There is an optimum tax rate that leads to the maximization of tax revenues

Laffer suggested that as the tax rate increases (zone 0 - 40 [2] ), the tax income also increases (from 0 to X), but up to a maximum point (A) that represents the optimum tax rate where the maximum amount of tax income could be collected. After said point, should continue the tax rate to increase (zone 40 –100), the tax revenue will start to decrease (from maximum X to 0).

In other words, emerge of the substitution effect - individuals will start to substitute leisure time for additional income since they will be unwilling to work harder than before. Said lack of incentives would lead to a fall in income and therefore a fall in tax income. The end – point is undoubtedly a tax rate of 100 % where no one would be willing to work and so tax income would become zero.

Author: Manolis Anastopoulos. Assignment (part) in Public Finance, University of Leicester.


[1] Dr. Arthur Laffer was an advisor to President Reagan of USA in the early 1980s but despite that, he become quite well known through his ‘curve’ Time magazine included him among ‘The Century’s Greatest Minds’ (Greater Talent Network Inc, 1999-2002)

[2] A 40 % is a randomly price of the tax rate

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Ζητούμενη ποσότητα και Ζήτηση. Οι διαφορές στη διαγραμματική απεικόνιση

Ξεκινώντας την ανάλυση της θεωρίας της Ζήτησης είναι συχνά στη σκέψη του αναγνώστη ασαφής ο διαχωρισμός των εννοιών: Ζητούμενη ποσότητα  και Ζήτηση.

Σε προηγούμενο άρθρο Η Ζήτηση των αγαθών έχουμε αναφερθεί εκτενώς στις πολύ σημαντικές διαφορές μεταξύ των εν λόγω εννοιών. Στην τωρινή αναφορά μας θα επικεντρωθούμε περισσότερο στον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο οι συγκεκριμένες μεταβολές απεικονίζονται στα αντίστοιχα διαγράμματα.

Η Zητούμενη ποσότητα και η τιμή

Είναι γνωστό ότι η Ζητούμενη ποσότητα (QD) ενός αγαθού εξαρτάται από την τιμή (Ρ) του. Η σχέση αυτή είναι αρνητική και ισχύει υπό την προϋπόθεση ότι οι προσδιοριστικοί παράγοντες της Ζήτησης (π.χ. το εισόδημα των καταναλωτών) παραμένουν σταθεροί. Η σταθερότητα αυτών των (άλλων) παραγόντων αποδίδεται όπως έχουμε αναφέρει στο Οικονομική Επιστήμη. Μια πρώτη γνωριμία με την έκφραση ceteris paribus.

Διάγραμμα 1

Ζητούμενη ποσότητα και Ζήτηση

Μετατόπιση σε άλλο σημείο της ίδιας καμπύλης Ζήτησης (π.χ. από το Α στο Β) λόγω μεταβολής της τιμής.

Όπως εμφανίζεται στο Διάγραμμα 1 η αύξηση της τιμής από Ρ1 σε Ρ2 σημαίνει αντίστοιχα μείωση της Ζητούμενης ποσότητας από Q1 σε Q2. Διαγραμματικά υπάρχει μια μεταφορά από το σημείο Α στο σημείο Β της καμπύλης Ζήτησης (D).

Συμπέρασμα: Όταν μεταβάλλεται η τιμή ενός αγαθού μετατοπιζόμαστε σε άλλο σημείο της ίδιας καμπύλης Ζήτησης

Η Zήτηση και οι προσδιοριστικοί της παράγοντες

Μεταβολή στη Ζήτηση έχουμε όταν υπάρχει μεταβολή ενός ή περισσοτέρων από τους παρακάτω προσδιοριστικούς παράγοντες και όχι όταν μεταβάλλεται η τιμή.

  1. Εισόδημα
  2. Τιμές υποκατάστατων και συμπληρωματικών αγαθών
  3. Αριθμός καταναλωτών
  4. Προτιμήσεις καταναλωτών
  5. Προβλέψεις καταναλωτών για το μελλοντικό επίπεδο του εισοδήματος και των τιμών

Η μεταβολή των εν λόγω παραγόντων σημαίνει μεταβολή της συνάρτησης Ζήτησης και κατά συνέπεια όπως εμφανίζεται στο Διάγραμμα 2 μετατόπιση της αρχικής καμπύλης Ζήτησης (D) προς τα δεξιά (DB) αν αυξηθεί η Ζήτηση και προς τα αριστερά (DΓ) αν αντίστοιχα μειωθεί.

Διάγραμμα 2

Ζητούμενη ποσότητα και Ζήτηση

Μετατόπιση της καμπύλης Ζήτησης (δεξία ή αριστερά) λόγω μεταβολής προσδιοριστικού παράγοντα της Ζήτησης

Κρατώντας την τιμή σταθερή θα μεταφερθούμε στο σημείο Β της καμπύλης Ζήτησης DB ή στο σημείο Γ της καμπύλης ζήτησης DΓ αντίστοιχα.

Συμπέρασμα: Όταν μεταβάλλεται ένας προσδιοριστικός παράγοντας της Ζήτησης μετατοπίζεται η καμπύλη Ζήτησης.

Ταυτόχρονη μεταβολή στη Ζητούμενη ποσότητα και Ζήτηση

Βεβαίως εκτός από τις προηγούμενες μεμονωμένες περιπτώσεις μεταβολών (Ζητούμενης ποσότητας και Ζήτησης) μπορεί να συμβεί  αυτό που ονομάζουμε ταυτόχρονη μεταβολή. Για παράδειγμα, αν αρχικά έχουμε μεταβολή της τιμής μετατοπιζόμαστε σε άλλο σημείο της αρχικής καμπύλης. Στη συνέχεια αν μεταβληθεί προσδιοριστικός παράγοντας της Ζήτησης μετατοπίζεται ολόκληρη η καμπύλη.

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το