Όταν μεταβάλλεται η ζήτηση (18.11.2017)

18 Νοεμβρίου 2017

Όταν υπάρχει ποσοστιαία μεταβολή της ζήτησης κατά  α%  χρειάζεται προσοχή σε εκφράσεις όπως: 1. Οι καταναλωτές μεταβάλλουν τις αγορές τους σε κάθε επίπεδο τιμής κατά α%.  ή 2. Σε κάθε τιμή δημιουργείται μια ισο ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας κατά α%.

 

Ταυτόχρονη μεταβολή τιμής ενός αγαθού και προσδιοριστικού παράγοντα της ζήτησης (06.11.17)

06 Νοεμβρίου 2017

Γενικά όταν υπάρχει ταυτόχρονη μεταβολή δύο μεγεθών πάντα κάποια προηγείται. Η σειρά λοιπόν των μεταβολών είναι πολύ σημαντική για τον προσδιορισμό του τελικού αποτελέσματος.

Ασφαλώς (ανάλογα με τις μεταβολές) θα πρέπει να εξεταστεί το κατά πόσο αλλάζοντας το μέγεθός τους διαφοροποιείται η απάντηση στο ζητούμενο της άσκησης.

Υπολογίζοντας την ED και την ΕΥ (31.10.17)

31 Οκτωβρίου 2017

Όταν υπολογίζουμε την ED (ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή) και την ΕΥ (ελαστικότητα ζήτησης ως προς το εισόδημα) χρειάζεται προσοχή στην εφαρμογή της υπόθεσης ceteris paribus. Δηλαδή ποιους παράγοντες - ανά περίπτωση -  πρέπει να διατηρούμε σταθερούς.

Υποκατάστατα αγαθά και ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή (24.10.17)

24 Οκτωβρίου 2017

Η ελαστική ζήτηση χαρακτηρίζει αγαθά στα οποία η μεταβολή της τιμής τους δημιουργεί έντονο βαθμό αντίδρασης στον καταναλωτή. Επομένως σε μια α ποσοστιαία αύξηση της τιμής παρατηρείται μεγαλύτερη του α ποσοστιαία μείωση της ζητούμενης ποσότητα (σε απόλυτες τιμές). Ο καταναλωτής αντιδρά έντονα γιατί στην ουσία δεν έχει ανάγκη (τουλάχιστον μεγάλη) το αγαθό.

Η ύπαρξη υποκατάστατων (όχι ακριβότερων) σε ένα αγαθό το καθιστά στην πραγματικότητα μη αναγκαίο μια και ο καταναλωτής έχει να επιλέξει και άλλα προς κάλυψη της ίδιας ανάγκης.

Συμπερασματικά καταλήγουμε ότι όταν ένα αγαθό έχει πολλά υποκατάστατα η ζήτησή του είναι ελαστική.

Πως ανάλογα με την ED ενός αγαθού επηρεάζεται η ΣΔ όταν μεταβάλλεται η τιμή του (15.10.17)

15 Οκτωβρίου 2017

Η Συνολική Δαπάνη (ΣΔ = P ∙ QD) όταν μεταβάλλεται η τιμή (Ρ) αγαθού επηρεάζεται από τη μεγαλύτερη (σε απόλυτες τιμές) ποσοστιαία μεταβολή μεταξύ τιμής και ζητούμενης ποσότητας. Επομένως στην ελαστική ζήτησης η νέα ΣΔ που θα προκύπτει θα «ακολουθεί» το πρόσημο της μεταβολής της ζητούμενης ποσότητας ενώ αντίθετα στην ανελαστική θα «ακoλουθεί» αυτό της τιμής.

Ανάλογα σκεπτόμενοι καταλήγουμε στο ότι  στην περίπτωση της μοναδιαίας ελαστικότητας (σε όλα τα σημεία μιας καμπύλης ζήτησης) η νέα  ΣΔ παραμένει σταθερή σε μεταβολές της τιμής.

Για μεγαλύτερη ανάλυση της σχέσης παρακολουθείστε το video

Συνάρτηση ζήτησης. Ο προσδιορισμός της από τα δεδομένα ενός πίνακα ζήτησης (08.10.17)

8 Οκτωβρίου, 2017

Το γεγονός ότι η συνάρτηση ζήτησης (στην ύλη της Γ Λυκείου) θα είναι γραμμικής μορφής ή ισοσκελής υπερβολή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο κάθε πίνακας ζήτησης θα μας οδηγήσει σε μια από τις προηγούμενες δύο αλγεβρικές μορφές. Χρειάζονται οι κατάλληλοι έλεγχοι για να διαπιστώσουμε την μορφή της συνάρτησης και στην συνέχει (αν ανήκει σε μια από τις προαναφερθείσες μορφές) να την προσδιορίσουμε ανάλογα.

Ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή (ED) μεταβολή της τιμής και επηρεασμός της συνολικής δαπάνης

Η συνολική δαπάνη του καταναλωτή (ΣΔ) είναι γνωστό ότι ισούται με το γινόμενο της τιμής (Ρ) επί την ζητούμενη ποσότητα (QD) ενός αγαθού. Δηλαδή ισχύει ότι   ΣΔ = Ρ ∙ QD.

Σε μεταβολή της τιμής η νέα ΣΔ που προκύπτει θα έχει δεχτεί τις ετερόσημες μεταβολές της τιμής και της ζητούμενης ποσότητας.

Για παράδειγμα ας θεωρήσουμε

  1. Σε ένα αγαθό Α η αρχική τιμή Ρ1 = 5 αυξάνεται κατά 10% με αποτέλεσμα η αρχική QD= 10 να μειωθεί κατά 20%.

Η αρχική ΣΔ1 = 5 ∙ 10 = 50  θα διαμορφωθεί σε ΣΔ2 = 5,5 ∙ 8 = 44.

Δηλαδή η ΣΔ θα μειωθεί ↓.

  1. Σε ένα αγαθό Β η αρχική τιμή Ρ1 = 5 αυξάνεται κατά 20% με αποτέλεσμα η αρχική QD= 10 να μειωθεί κατά 10%.

Η αρχική ΣΔ1 = 5 ∙ 10 = 50  θα διαμορφωθεί σε ΣΔ2 = 6 ∙ 9 = 54.

Δηλαδή η ΣΔ θα αυξηθεί ↑.

Παρατηρούμε ότι η κατεύθυνση μεταβολής της ΣΔ προσδιορίζεται από την κατεύθυνση της μεγαλύτερης (σε απόλυτες τιμές) ποσοστιαίας μεταβολής μεταξύ Ρ και QD.

Συγκεκριμένα:

  1. ΔΡ = + 10 % και ΔQD = - 20%, επομένως |%ΔQD|> |%ΔP| η μεταβολή της QD είναι αρνητική επομένως η μεταβολή της ΣΔ θα είναι επίσης αρνητική (- 6 = 44 - 50)
  2. ΔΡ = + 20 % και ΔQD = - 10%, επομένως |%ΔΡ|> |%ΔQD| η μεταβολή της P είναι θετική επομένως η μεταβολή της ΣΔ θα είναι επίσης θετική (+ 4 = 54 - 50)

 

Συμπέρασμα

Η σχέση ποσοστιαίας μεταβολής Ρ και QD μας οδηγεί στην ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή (ED)  Επομένως καταλήγουμε (σχετικό video) στο ότι όταν μεταβάλλεται η τιμή (Ρ) ενός αγαθού:

  1. Στην ελαστική ζήτηση η ΣΔ μεταβάλλεται προς την αντίθετη κατεύθυνση της μεταβολής της P.
  2. Στην ανελαστική ζήτηση η ΣΔ μεταβάλλεται προς την ίδια κατεύθυνση της μεταβολής της P.

Ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή (Price elasticity of demand)

Είναι γνωστό ότι η ελαστικότητα ζήτησης ως προς την τιμή (PED) μετράει τον βαθμό (έντονο ή ήπιο) της αντίδρασης του καταναλωτή (στην ζητούμενη ποσότητα) όταν μεταβάλλεται η τιμή ενός αγαθού.

Ο βαθμός αντίδρασης εξαρτάται (μεταξύ άλλων)  από την αναγκαιότητα του αγαθού, την ύπαρξη υποκατάστατων, αλλά και από το ύψος της τιμής του.

Στην πραγματικότητα η τιμή της PED δείχνει την (αρνητική) ποσοστιαία μεταβολή της ζητούμενης ποσότητας (QD) όταν η τιμή (Ρ) του αγαθού αυξάνεται κατά 1 %.

Οικονομικά υποδείγματα. Οι πρόσθετες υποθέσεις στο νόμο της ζήτησης

Τα Οικονομικά υποδείγματα (models) όπως έχουμε αναφέρει σε προηγούμενο άρθρο βασίζονται σε κάποιες υποθέσεις – παραδοχές.

Αναφερόμενοι για παράδειγμα στο νόμο της ζήτησης, δηλαδή στην αρνητική σχέση τιμής και ζητούμενης ποσότητας ενός αγαθού, θεωρούμε ότι δεν υπάρχει μεταβολή κάποιων  άλλων προσδιοριστικών παραγόντων (πχ. εισοδήματος). Αυτή την παραδοχή της σταθερότητας την εκφράζουμε με τη γνωστή υπόθεση ceteris paribus.

Θέλοντας να προσεγγίσουμε περισσότερο την πραγματικότητα της παραπάνω καταναλωτικής συμπεριφοράς θα πρέπει να αναφερθούμε και σε πρόσθετες παραδοχές που ισχύουν στην ανάλυση μας.

Πλήρης Ανταγωνισμός

Η επιχείρηση είναι Price taker

Δεχόμαστε ότι η μορφή αγοράς που αναφερόμαστε είναι πλήρως ανταγωνιστική. Μεταξύ άλλων αυτή η παραδοχή σημαίνει ότι λόγω του μεγάλου αριθμού επιχειρήσεων καμιά δεν μπορεί να μεταβάλλει – επηρεάσει την τιμή. Για παράδειγμα, αν μια επιχείρηση αυξήσει την τιμή πώλησης κινδυνεύει να χάσει όλους τους πελάτες της μια και θα οδηγηθούν για τις αγορές τους σε μια από τις πολλές άλλες. Δηλαδή η κάθε επιχείρηση στον πλήρη ανταγωνισμό είναι price taker.

Η ομοιογένεια του προϊόντος

Με την υπόθεση αυτή θεωρούμε ότι δεν υπάρχει ποιητική διαφορά στο προϊόν μεταξύ των επιχειρήσεων που το προσφέρουν στην αγορά.

Επομένως είναι αδιάφορο για τον καταναλωτή η επιλογή της επιχείρησης από την οποία θα αγοράσει το προϊόν.

 

Τέλεια (πλήρης) γνώση των δεδομένων της αγοράς

Τα οικονομούντα άτομα υποθέτουμε ότι έχουν πλήρη γνώση των συνθηκών της αγοράς. Αναφερόμενοι στους καταναλωτές δεχόμαστε ότι είναι γνώστες των τιμών όλων των αγαθών, των υποκατάστατων και των συμπληρωματικών.

Κατά συνέπεια οι καταναλωτές γνωρίζουν ποια αγαθά και σε ποιες τιμές θα πρέπει να αγοράσουν (ανάλογα με το εισόδημά τους) ώστε να πετύχουν το στόχο τους που είναι η μεγιστοποίηση της χρησιμότητας.

 

Είναι πράγματι δύσκολο να αποδεχτούμε το κατά πόσο η ύπαρξη τόσο πολλών υποθέσεων περιγράφει πειστικά την πραγματικότητα. Όμως δεν πρέπει να παραλείπουμε το γεγονός ότι στα οικονομικά υποδείγματα δεν είναι εφικτή η εφαρμογή συνθηκών ελεγχόμενου πειράματος. Κάτι το οποίο επιβάλλει την υιοθέτηση υποθέσων.

 

Ζητούμενη ποσότητα και Ζήτηση. Οι διαφορές στη διαγραμματική απεικόνιση

Ξεκινώντας την ανάλυση της θεωρίας της Ζήτησης είναι συχνά στη σκέψη του αναγνώστη ασαφής ο διαχωρισμός των εννοιών: Ζητούμενη ποσότητα  και Ζήτηση.

Σε προηγούμενο άρθρο Η Ζήτηση των αγαθών έχουμε αναφερθεί εκτενώς στις πολύ σημαντικές διαφορές μεταξύ των εν λόγω εννοιών. Στην τωρινή αναφορά μας θα επικεντρωθούμε περισσότερο στον διαφορετικό τρόπο με τον οποίο οι συγκεκριμένες μεταβολές απεικονίζονται στα αντίστοιχα διαγράμματα.

Η Zητούμενη ποσότητα και η τιμή

Είναι γνωστό ότι η Ζητούμενη ποσότητα (QD) ενός αγαθού εξαρτάται από την τιμή (Ρ) του. Η σχέση αυτή είναι αρνητική και ισχύει υπό την προϋπόθεση ότι οι προσδιοριστικοί παράγοντες της Ζήτησης (π.χ. το εισόδημα των καταναλωτών) παραμένουν σταθεροί. Η σταθερότητα αυτών των (άλλων) παραγόντων αποδίδεται όπως έχουμε αναφέρει στο Οικονομική Επιστήμη. Μια πρώτη γνωριμία με την έκφραση ceteris paribus.

Διάγραμμα 1

Ζητούμενη ποσότητα και Ζήτηση

Μετατόπιση σε άλλο σημείο της ίδιας καμπύλης Ζήτησης (π.χ. από το Α στο Β) λόγω μεταβολής της τιμής.

Όπως εμφανίζεται στο Διάγραμμα 1 η αύξηση της τιμής από Ρ1 σε Ρ2 σημαίνει αντίστοιχα μείωση της Ζητούμενης ποσότητας από Q1 σε Q2. Διαγραμματικά υπάρχει μια μεταφορά από το σημείο Α στο σημείο Β της καμπύλης Ζήτησης (D).

Συμπέρασμα: Όταν μεταβάλλεται η τιμή ενός αγαθού μετατοπιζόμαστε σε άλλο σημείο της ίδιας καμπύλης Ζήτησης

Η Zήτηση και οι προσδιοριστικοί της παράγοντες

Μεταβολή στη Ζήτηση έχουμε όταν υπάρχει μεταβολή ενός ή περισσοτέρων από τους παρακάτω προσδιοριστικούς παράγοντες και όχι όταν μεταβάλλεται η τιμή.

  1. Εισόδημα
  2. Τιμές υποκατάστατων και συμπληρωματικών αγαθών
  3. Αριθμός καταναλωτών
  4. Προτιμήσεις καταναλωτών
  5. Προβλέψεις καταναλωτών για το μελλοντικό επίπεδο του εισοδήματος και των τιμών

Η μεταβολή των εν λόγω παραγόντων σημαίνει μεταβολή της συνάρτησης Ζήτησης και κατά συνέπεια όπως εμφανίζεται στο Διάγραμμα 2 μετατόπιση της αρχικής καμπύλης Ζήτησης (D) προς τα δεξιά (DB) αν αυξηθεί η Ζήτηση και προς τα αριστερά (DΓ) αν αντίστοιχα μειωθεί.

Διάγραμμα 2

Ζητούμενη ποσότητα και Ζήτηση

Μετατόπιση της καμπύλης Ζήτησης (δεξία ή αριστερά) λόγω μεταβολής προσδιοριστικού παράγοντα της Ζήτησης

Κρατώντας την τιμή σταθερή θα μεταφερθούμε στο σημείο Β της καμπύλης Ζήτησης DB ή στο σημείο Γ της καμπύλης ζήτησης DΓ αντίστοιχα.

Συμπέρασμα: Όταν μεταβάλλεται ένας προσδιοριστικός παράγοντας της Ζήτησης μετατοπίζεται η καμπύλη Ζήτησης.

Ταυτόχρονη μεταβολή στη Ζητούμενη ποσότητα και Ζήτηση

Βεβαίως εκτός από τις προηγούμενες μεμονωμένες περιπτώσεις μεταβολών (Ζητούμενης ποσότητας και Ζήτησης) μπορεί να συμβεί  αυτό που ονομάζουμε ταυτόχρονη μεταβολή. Για παράδειγμα, αν αρχικά έχουμε μεταβολή της τιμής μετατοπιζόμαστε σε άλλο σημείο της αρχικής καμπύλης. Στη συνέχεια αν μεταβληθεί προσδιοριστικός παράγοντας της Ζήτησης μετατοπίζεται ολόκληρη η καμπύλη.

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το