Η «σκέψη» του καθηγητή δεν αφοπλίζεται

Όταν ξεκίναγες τα πρώτα σου βήματα στη διδασκαλία είχες ένα «όραμα». Και αυτό ήταν να μεταφέρεις γνώση. Όχι για να αισθανθείς εσύ πιο «δυνατός» αλλά για να κάνεις του άλλους πιο δυνατούς από εσένα. Ασφαλώς αναφερόμαστε όχι στη φυσική δύναμη αλλά στη δύναμη της γνώσης.

Είχες όρεξη, κέφι και μεράκι. Η ατμόσφαιρα σε «βοηθούσε» αφενός με την επικαιρότητά της (δεκαετίες μετά τα ‘80s) αλλά και με ότι ακόμα δεν είχε αποφασίσει να σε αφοπλίσει πλήρως.

Ο οπλισμός του καθηγητή έχει τουλάχιστον δύο έννοιες.

Η πρώτη σχετίζεται με το κατά πόσο η εκάστοτε «λογική» καθιστά ουσιαστικά «ορατό» τον ρόλο του στην τάξη αλλά και με τις δυνατότητες που του παρέχει για να τον διατηρεί και να τον υπενθυμίζει σε όσους τους διαφεύγει! Η δεύτερη έρχεται από τη ατμόσφαιρα που σου προσφέρει ή όχι παραδείγματα – κάτι σαν σημεία αναφοράς - για να «εμπλουτίσεις» με στοιχεία από τον πραγματικό κόσμο τη γνώση που θέλεις να μεταφέρεις.

Σταδιακά, έντεχνα (έως και καλλιτεχνικά) σου αφαίρεσαν τη δυνατότητα του διακριτού ρόλου μέσα στην τάξη. Αργότερα, και φθάνοντας ειδικά στο σήμερα, το περιβάλλον σου προσφέρει μόνο αρνητικά σημεία αναφοράς (παραδειγμάτων) τα οποία ατυχώς αφορούν σχεδόν το σύνολο της παρουσίας  του ατόμου στην «οργανωμένη» κοινωνία του σήμερα!

Έχετε σκεφτεί ότι ο καθηγητής μπαίνοντας στην τάξη (τα δύσκολα πρέπει ενός καθηγητή) προσπαθεί να περιγράψει τον κόσμο μεταφέροντας σκέψεις, ιδέες, αρχές, αξίες αλλά και την πραγματικότητα της καθημερινότητας..Λίγο «περίεργη»  δεν μοιάζει αυτή η περιγραφή..

Είναι πολύ δύσκολο (έως αδύνατο) για μια μη ηγετική φυσιογνωμία να μπορέσει να περάσει ένα όραμα στους νέους χωρίς σημεία αναφοράς. Χωρίς να λέει « για παράδειγμα..ή όπως είδατε...ή όπως διαβάσατε»

Αποτελεί  την ακραία μορφή του αυτονόητου και είναι σίγουρα εκνευριστικός πλεονασμός να πούμε ότι αυτά που συμβαίνουν σήμερα στη χώρα μας (και όχι μόνο) δεν σου αφήνουν κανένα περιθώριο θετικής αναφοράς.

Κάποιοι θα ισχυριστούν ότι  «δείχνοντας» την άσχημη εικόνα αιτιολογείς την προσπάθεια να φανταστείς την όμορφη. Δεν μπορείς όμως να περιγράφεις στα μάτια ενός παιδιού ένα καλύτερο αύριο βασιζόμενος μόνο στο «θα μπορούσε να..». Χρειάζεται και «επαφή» με την καθημερινότητα του - αν αναφέρεσαι μόνο στον Άρη δεν είσαι και τόσο πειστικός - και αυτή (η γήινη πραγματικότητα) δεν στο επιτρέπει καθόλου μια και σου έχει εξαφανίσει το «όπλο» της θετικής αναφοράς.

Η σύγχρονη «λογική» σου έδεσε..

αρκετά τα χεράκια ώστε να μπορείς να συμμετέχεις στη διαμόρφωση χαρακτήρων που θα ονειρεύονται  και θα αγωνίζονται για ένα καλύτερο αύριο (καλλιεργείται στο σχολείο η κριτική σκέψη;). Σου άφησαν βέβαια μια μεθοδολογία «παπαγαλισμού» με μοναδικό σκοπό να προετοιμάζεις άτομα για  να περάσουν στο πανεπιστήμιο. Αυτό είναι το εύκολο. Αύριο αυτό θα στο κάνουν και τα «ρομπότ»!

Οι αγαπημένοι μου Μπλε περιγράφουν μέσα από τη φωνή της εκπληκτικής Georgia στο τραγούδι τους πιάνω φωτιά μια διαδρομή από το ΄70 μέχρι το ΄00. Σκέψου να φτάνανε στο σήμερα..

Αγαπητή σύγχρονη λογική το να οδηγήσεις την οπτική της μάζας προς την κατεύθυνση που επιθυμείς αφαιρώντας το όπλο της ορθολογικής σκέψης μπορεί να το πετύχεις.

Να αφοπλίσεις όμως τη «σκέψη» του καθηγητή από το να μεταφέρει ιδέες..δεν μπορείς.

Η μεταφορά ιδεών είναι κάτι σαν τον έρωτα..και ούτε αυτός ελέγχεται!

Πίνοντας καφέ με πρώην μαθητές σου.

Δεν ήταν η πρώτη φορά που θα συναντιόμουν με παλιούς μαθητές μου για  ένα καφέ. Έχει γίνει πια κάτι σαν παράδοση που μοιάζει να την τηρούν (με τη θέληση τους) και τα δύο μέρη. Έχουμε να θυμηθούμε «κομμάτια» από το χθες, να μάθει ο ένας τα νέα του άλλου στο σήμερα, και να ανταλλάξουμε απόψεις για το πώς θα ζήσουμε ένα αύριο πιο κοντά στα πραγματικά θέλω μας.

Σήμερα λοιπόν

Κάπου στο Χολαργό κανονίστηκε συνάντηση για καφέ με την Δ και τον Β!. Δύο ξεχωριστά άτομα με εντελώς άλλες προσωπικότητες οι οποίες «άλλες» υπάρχουν για να βρίσκεσαι εσύ στην ευχάριστη θέση να εισπράττεις την ομορφιά που βρίσκεται στα διαφορετικά «γράμματα»..όπως στο Δ και στο Β!

Ευτυχώς η ζωή δεν μας «επιτρέπει» να μένουμε στατικοί. Μας αλλάζει για να ταξιδέψουμε το παρακάτω της. Και βέβαια φροντίζει να μας «εφοδιάσει» με εκείνα τα «φίλτρα» ώστε όχι μόνο να αναγνωρίσουμε το νέο ταξίδεμα αλλά και να το απολαύσουμε.

Μια από τις πιο εντυπωσιακές αλλαγές συντελείται πάντα φεύγοντας από το Λύκειο. Στα παιδιά που αποφάσισαν να σπουδάσουν βλέπεις μέσα σε τρεις μήνες που μεσολαβούν από την αποφοίτησή τους μέχρι την εγγραφή τους στα ΑΕΙ / ΤΕΙ εντελώς «άλλα» πρόσωπα από εκείνα που ήξερες. Και βέβαια η αλλαγή αφορά μόνο στην εμφάνιση. Είναι διάχυτη στον τρόπο σκέψης, ομιλίας, περιγραφής και επιχειρηματολογίας. Βρίσκεται παντού!

Τρίτη λοιπόν σήμερα και ήταν η μέρα που θαύμασα την Δ και τον Β! Στις δύο ώρες που είμαστε παρέα ήθελα μόνο να ακούω χωρίς να διακόπτω. Μέσα από τις αφηγήσεις μεταφέρεσαι σε κάποιες άλλες εποχές που εσύ ήσουν στην ηλικία τους και αυτό είναι ένα νοσταλγικό flash back για σένα. Συγχρόνως όμως βλέπεις και ακούς το κέφι, τον ενθουσιασμό, ή την αντίδραση.

Μόνο άκου

Είναι εκείνες οι μοναδικές στιγμές που δεν χρειάζεται να μιλάς, δεν πρέπει να παρασυρθείς από τις θύμησες σου και να παρέμβεις στην ατμόσφαιρα με στερεότυπα του στυλ «όταν εγώ..». Δεν είναι εύκολο να το αποφύγεις γιατί έχεις ζήσει αυτά που ακούς..

Αλλά εσύ μίλησες πολύ στην αίθουσα διδασκαλίας. Τώρα είναι η περίοδος που ακούς..

Ελπίζω Δ και Β σήμερα να ήμουν περισσότερο δέκτης παρά πομπός..

Σας χάρηκα!

Έβαλα μυαλό, «σοβαρεύτηκα»

Η Σ. δεν ήταν από εκείνα τα άτομα που η τελευταία τους χρονιά στο Λύκειο «υπήρχε» μόνο για τις Πανελλαδικές εξετάσεις. Δεν ήταν η μαθήτρια που προσπαθούσε ιδιαίτερα αφιερώνοντας μεγάλο μέρος του χρόνου της για να περάσει σε κάποια σχολή της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Η προσοχή της κατά τη διάρκεια του μαθήματος συχνά στρεφόταν σε «κάτι» άσχετο με αυτά που λέγαμε αλλά πολύ σχετικό με τη δική της «ταυτότητα». Αρκετές φορές ενώ εξηγούσαμε απορίες θα έλεγε σε μια άλλη κοπελιά το πόσο όμορφο είναι το χρώμα των μαλλιών της, άλλοτε πάλι θα σχολίαζε (ουδέποτε αρνητικά) κάποιο ντύσιμο, και βέβαια στα πολύ ωραία της ήταν ικανή να αναφερθεί στη μαγειρική τέχνη της γιαγιάς της!

Αντίθετα με το πως θα φανταζόταν κάποιος, δεν υπήρχε καμία πρόθεση από τη μεριά της να χαλάσει τη ροή του μαθήματος. Και αυτό φαινόταν από το ύφος της, από το γέλιο της, αλλά και από την αφοπλιστική απάντησή της όταν της έλεγες «στο μάθημα τώρα» και που ήταν «μα δεν είναι πολύ όμορφα τα μαλλιά της»... Ίσως αυτός ήταν ο λόγος που ποτέ δεν της έκανα παρατήρηση.

Υπήρχαν φορές που νόμιζες ότι πρόκειται για μια «αδιάφορη» κοπέλα ή κάποια που είχε «κάλυψη» για το αύριο της ζωής της και γι’ αυτό δεν ήταν και πολύ παρούσα στην τάξη. Όμως μέσα από συζητήσεις καταλάβαινες ότι δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Δύο χρόνια μετά

Συναντηθήκαμε χθες. Πάνε σχεδόν δύο χρόνια από τις εξετάσεις που είχε δώσει. Μου έλεγε για το πόσο πολύ της αρέσει το ΤΕΙ στην επαρχεία που είχε περάσει. Βέβαια το εντυπωσιακό δεν ήταν μόνο αυτό. Ήταν περισσότερα αλλά μου τα φύλαγε για μετά!

Είχε περάσει λοιπόν όλα τα μαθήματα με μικρότερο βαθμό το οκτώ! Σαν αποτέλεσμα πήρε μια υποτροφία από το ΙΚΥ και μια δεύτερη από ιδιωτικό πανεπιστήμιο για πλήρη φοίτηση. Συγχρόνως δε εργάζεται!

Προσπαθώντας να μεταφράσει κανείς την ιστορία της Σ. μάλλον καταλήγει στο ότι ήταν ένα άτομο που στο σήμερα «έβλεπε» τον εαυτό της δύο χρόνια μετά..Και αυτή την (μετά δύο χρόνια) εικόνα του εαυτού της δεν την «γνωστοποιούσε» στο ευρύ κοινό.

Δεν ξέρω αν ήταν μια συνειδητή επιλογή ή της βγήκε στην τόσο μικρή (χρονικά) πορεία. Ξέρω όμως ότι πέρασε ένα μήνυμα πολύ ισχυρό και με πολλές προεκτάσεις.

Μπορώ να πετύχω αυτό που θέλω όχι απαραίτητα στο χρόνο και με τον τρόπο που εσείς οι υπόλοιποι θέλετε. Και αυτό σε μια από τις πιο δύσκολες περιόδους για τη χώρα μας.

Η τελευταία της κουβέντα πριν χαιρετηθούμε ήταν «έβαλα μυαλό - σοβαρεύτηκα».

Ίσως εννοούσε ότι «εσείς θα πρέπει μερικές φορές να «σοβαρευτείτε» όταν βλέπετε τους άλλους».

Καλλιεργείται και αναπτύσσεται η κριτική σκέψη στο σχολείο ;

Αναμφίβολα όλοι μας ή τουλάχιστον οι περισσότεροι θα θέλαμε η επόμενη της δικής μας γενιάς να είναι καλύτερη. Ποιος δεν θα επιθυμούσε η πρόοδος, οι σωστές επιλογές και τα λιγότερα λάθη να χαρακτηρίζουν το σήμερα αλλά και το αύριο των νέων.

Υπάρχουν μάλιστα φορές που τα προηγούμενα θέλω μας παίρνουν και την μορφή της απαίτησης. Πράγματι με τον τρόπο μας απαιτούμε από τα παιδιά να κάνουν τις κατάλληλες επιλογές αξιολογώντας σωστά τα όποια δεδομένα  προϋπάρχουν των αποφάσεών τους.

Έχουμε όμως φροντίσει προηγούμενα να τους διδάξουμε τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε;

Το περιβάλλον που οι νέοι βρήκαν (δεν επέλεξαν)

Στην οικονομική επιστήμη δεχόμαστε την «υπόθεση» ότι όλοι έχουμε πλήρη γνώση των δεδομένων της αγοράς (περιβάλλοντος). Η «υπόθεση» χρησιμοποιείται στην προσπάθεια προσδιορισμού της «ιδανικής – ορθολογικής» συμπεριφοράς του ατόμου. Το αν στον πραγματικό κόσμο ισχύει είναι θέμα που δεν αναλύεται στις τωρινές σκέψεις μας.

Και πράγματι η ύπαρξη υπέρ-πληροφόρησης στις μέρες μας δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Αναμφίβολα οι νέοι έχουν σαφώς μεγαλύτερη βατότητα στην ενημέρωση απ ότι η προηγούμενη γενιά. Η ευκολία αναζήτησης και άντλησης πληροφοριών για το όποιο θέμα από το διαδίκτυο δεν απαιτεί παρά ελάχιστο χρόνο. Κάτι αντίστοιχο βέβαια συμβαίνει και με τα υπόλοιπα μέσα μαζικής ενημέρωσης ή επικοινωνίας (ΜΜΕ) και κοινωνικής δικτύωσης τα οποία προσφέρουν εικόνες, κείμενα και προτροπές σε κάθε ενδιαφερόμενο ή μη.

Βέβαια η ποσότητα δεν εξασφαλίζει απαραίτητα την ποιότητα (οὐκ ἐν τῷ πολλῷ τὸ εὖ )

 Η άντληση της πληροφορίας από το περιβάλλον

Το να υιοθετήσουμε ή απορρίψουμε μια άποψη είναι αποτέλεσμα δύο κυρίως παραγόντων. Του διαθέσιμου χρόνου και της δυνατότητας ανάλυσης.

Στο σκέλος του χρόνου ο τεράστιος όγκος της πληροφόρησης ουσιαστικά «συμπιέζει» περαιτέρω τη διάρκεια που αφιερώνεται στο έλεγχο της καταλληλότητάς της. Ο ιδιαίτερα έντονος αυτός χρονικός περιορισμός ασφαλώς αποτελεί τροχοπέδη στον  αντιπροσωπευτικό έλεγχο της αξιοπιστίας της πληροφορίας  ή της πραγματικής χρησιμότητάς της για τον ενδιαφερόμενο.

Η δυνατότητα ανάλυσης από την μεριά του ενδιαφερόμενου έχει σαν αποτέλεσμα την επιλογή εκείνης της ανά περίπτωση «σωστής» για τον ίδιο πληροφορίας μεταξύ των πολλών άλλων. Αυτή η ικανότητα με τη σειρά της προαπαιτεί την ύπαρξη κριτικής σκέψης. Και αυτή συνήθως δεν είναι έμφυτη. Καλλιεργείται όμως. Διδάσκεται!

Η συμμετοχή του σχολείου στην ενδυνάμωση της κριτικής σκέψης

Εδώ και χρόνια στη μεταφοράς της γνώσης «προτιμάται» η προσφορά ποσότητας έναντι της ποιότητας παρά το ότι η μάθηση έχει την ακριβώς αντίθετη άποψη.

Με την εφαρμογή μιας τέτοιας λογικής στην πραγματικότητα δεν «αφήνουμε» χρόνο στη σκέψη να αναλύσει, κατανοήσει και καταλήξει σε συμπεράσματα. Ουσιαστικά μέσω της υπέρ-προσφοράς την «οδηγούμε» σε κατάληξη δικής μας επιθυμίας ή αίσθησης. Δηλαδή δεν διαφοροποιούμαστε από τις συνθήκες με τις οποίες έρχονται αντιμέτωπα τα παιδιά όταν αντλούν πληροφορίες από το ευρύτερο περιβάλλον (προηγούμενη παράγραφος)

Η εκπαίδευση των νέων στο σχολείο θα έπρεπε να αποβλέπει στον εφοδιασμό τους με εκείνα τα εργαλεία σκέψης που θα τους επιτρέψουν να παρεμβαίνουν με τη δικά τους κριτήρια αξιολόγησης στο αύριο της ζωής τους. Κάτι το οποίο είναι εντελώς άλλο από την «κατασκευή σκέψης» με συγκεκριμένες προδιαγραφές που εξυπηρετούν συγκεκριμένους σκοπούς.

Αυτό που χρειάζεται ο νέος είναι να του μάθουμε τη διαδικασία σωστής άντλησης, αξιολόγησης, ανάλυσης, και προβολής συνεπειών στο μετά των δεδομένων του τώρα. Τότε του έχουμε καλλιεργήσει την κριτική σκέψη.

Τότε προσφέραμε τη δύναμη στη σκέψη του να διαβάζει πίσω από τις λέξεις ώστε να επιλέγει αυτές που πράγματι χρειάζεται..

Οικονομική παιδεία. Το σημερινό σχολείο μεταφέρει «ουσιαστικές» οικονομικές γνώσεις ;

Είναι γνωστό ότι σε ένα περιβάλλον επιλεκτικής, κατευθυνόμενης, λανθασμένης, δήθεν, ή έλλειψης πληροφόρησης, ο πωλητής μπορεί «πιο εύκολα» να διαθέσει το προϊόν του στον αγοραστή. Ο σωστά ενημερωμένος καταναλωτής υπάρχουν φορές που ¨δυσκολεύει" τις πωλήσεις!

Το παραπάνω «περίγραμμα σκέψης» θα μπορούσε να σκιαγραφήσει εμπορικές συναλλαγές κερδοσκοπικού χαρακτήρα που βεβαίως στις πολιτισμένες κοινωνίες δεν «μπορεί» να χαρακτηρίζουν τις σχέσεις κράτους - πολίτη!

Οικονομική παιδεία

Γενικά η ύπαρξη παιδείας  - αναγνωρίζεται από όλους – ότι κάνει τον άνθρωπου λιγότερο «ευάλωτο» απέναντι στο έλεγχο ή και στην κατεύθυνση της σκέψης του από τρίτους.

Συγκεκριμένα, η οικονομική παιδεία – ειδικά στο καθεστώς της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας - επιτρέπει  στο άτομο να κρίνει  και στη συνέχεια να επιλέξει το «πλέον» σωστό στις καθημερινές οικονομικές αποφάσεις του, αλλά συγχρόνως του προσφέρει τη δυνατότητα  να αναγνωρίσει την ορθότητα ή όχι των αποφάσεων που παίρνουν άλλοι για τον ίδιο.

Έχοντας αυτή την οικονομική υποδομή στη σκέψη του ο μέσος Έλληνας θα μπορούσε να αναρωτηθεί, να κατανοήσει ή και να δώσει απαντήσεις στα παρακάτω ερωτήματα:

  • Η μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 στις ΗΠΑ επηρέασε ασφαλώς την παγκόσμια οικονομία. Γιατί ενώ άλλες χώρες της ΕΕ έχουν ξεπεράσει ήδη την κρίση η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται βυθισμένη στην ύφεση;
  • Γνωρίζουμε ότι οι αγοραστές ομολόγων είναι «πιστωτές» της οικονομίας μας; Δηλαδή ότι πρόκειται για μορφή δανεισμού.
  • Ποιος είναι ο λόγος που τα spread των Ελληνικών ομολόγων βρίσκονται ακόμα σε αυτό το δυσθεώρητο ύψος;
  • Τι περιμένουμε από τις αγορές στην προσπάθειά μας έκδοσης και πώλησης νέων ομολόγων; Ξέρουμε τι σημαίνει απόδοση ομολόγου, και αν ναι, φανταζόμαστε το ύψος της απόδοσης που θα ζητηθεί;
  • Καταλαβαίνουμε με ποιο τρόπο προέκυψε η δημιουργία πρωτογενούς πλεονάσματος μιας οικονομίας που βρίσκεται σε 9ετη ύφεση; Αν ναι, μήπως να σταματήσουμε να πανηγυρίζουμε;
  • Αντιλαμβανόμαστε τι σημαίνει η δέσμευσή μας για δημιουργία υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων για τόσο πολλά χρόνια;
  • Μάθαμε τις ακριβώς συνέβη με το PSI; Μας έγινε κατανοητό το περίφημο κούρεμα ποιους αφορούσε αλλά και ποιοι το πληρώνουν;
  • Ξέρουμε πλέον την έννοια της ανακεφαλοποίησης των τραπεζών και με ποιων τα χρήματα αυτή γίνεται;
  • Έχουμε αντιληφθεί ότι τα ελλείμματα και το αυξανόμενο δημόσιο χρέος αυξάνουν τη φορολογική επιβάρυνση των πολιτών; Δηλαδή μειώνουν περαιτέρω το διαθέσιμο εισόδημα.
  • Μας είναι προφανές ότι το προηγούμενο αποτελεί περαιτέρω «αποδυνάμωση» των επενδύσεων του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας; Ενώ οι επενδύσεις είναι απαραίτητες για να βγούμε από την ύφεση.
  • Καταλαβαίνουμε κατά συνέπεια ο υπερδανεισμός ποιους ωφελεί;

Μήπως η γνώση των παραπάνω οικονομικών ακουσμάτων θα «δυνάμωνε» την οικονομική λογική του μέσου πολίτη που μεταξύ άλλων σημαίνει περιορισμό των λανθασμένων κινήσεών του αλλά και «αναγνώριση της λογικής» στις κινήσεις των άλλων;

 

Επίλογος

Έχουμε αναφέρει και σε παλαιότερο άρθρο ότι η ύπαρξη οικονομικής παιδείας δεν σημαίνει να γίνουμε όλοι οικονομολόγοι. Ασφαλώς όχι. Δεν χρειάζεται η οικονομία – κοινωνία κάτι τέτοιο.

Αυτό που εννοούμε και επιμένουμε στην εφαρμογή του είναι η καλλιέργεια της παιδείας "περί τα οικονομικά" στο σχολικό περιβάλλον. Βεβαίως δεν αναφερόμαστε στην τυποποιημένη μεταφορά γνώσης που γίνεται μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια στις τάξεις του Λυκείου.

Εντελώς διαφορετικά καταλαβαίνουμε την παροχή «πραγματικής» οικονομικής παιδείας.

Ειδικά η εποχή που ζούμε (ατυχώς) προσφέρει μια τεράστια ποικιλία οικονομικών θεμάτων την οποία θα έπρεπε να περάσουμε προς συζήτηση, ανάλυση και εξαγωγή συμπερασμάτων στο περιβάλλον της σχολικής τάξης.

Δυσκολευόμαστε να αντιληφθούμε όχι μόνο το γιατί αυτό δεν γίνεται αλλά και το ότι ταυτόχρονα συζητείται το ενδεχόμενο μείωσης των ωρών διδασκαλίας στα «αμιγώς» οικονομικά μαθήματα.

Το κράτος διαθέτει - στο πλαίσιο της προστασίας του πολίτη με την ευρεία έννοια -  εκείνους τους ανάλογους θεσμούς αποστολή ή καθήκον των οποίων είναι και η «ενδυνάμωση» της παιδείας του πολίτη.

Και σε ένα κόσμο που λαμβάνονται καθημερινά εκατομμύρια οικονομικές αποφάσεις το δικαίωμα των νέων στην πρόσβαση της «πραγματικής» οικονομικής παιδείας δεν πρέπει να περιορίζεται στο άκουσμα της ύλης ενός βιβλίου. ΠΡΕΠΕΙ να είναι πολύ περισσότερο ουσιαστικό.

 

Η μάθηση «προτιμά» την ποιότητα αντί της ποσότητας..

Διδάσκοντας σύντομα αντιλαμβάνεσαι ότι η  (πραγματική) μάθηση «προτιμά» την ποιότητα αντί της ποσότητας. Η ρήση του Αριστοτέλη «ουκ εν τω πολλώ το ευ, αλλ’ εν τω ευ το πολύ» δηλώνει καθημερινά παρούσα στην τάξη σου. Εννοιολογικά το γνωρίζεις, εμπειρικά το διαπιστώνεις, επιστημονικά το πιστεύεις στην πράξη όμως τι συμβαίνει; Το εφαρμόζεις;

Μια συνηθισμένη τάξη:  Λειτουργώντας με το «πολλώ»

Λοιπόν,  τα θέματα των πανελλαδικών εξετάσεων πέρσι ήταν πολύ απαιτητικά! Με το ρυθμό που πηγαίνουμε δεν θα προλάβουμε να πούμε όλα όσα θέλω. Πρέπει να επιταχύνουμε.

Άρα, ξεχάστε τις πέντε ασκήσεις που σας έβαζα ανά μάθημα. Από αύριο οκτώ μπορέι και δέκα. Θέλω  να καλύψουμε (όσο μπορούμε) το ενδεχόμενο να δείτε στις εξετάσεις άσκηση που έχουμε κάνει ή έστω μια παρόμοια. Δεν το καταλαβαίνετε;

Επίσης για τους ίδιους λόγους από εδώ και πέρα θα γράφουμε περισσότερα διαγωνίσματα

Μια διαφορετική τάξη: Επιλέγοντας το «ευ»

Για ακούστε. Ανεξάρτητα από τον βαθμό δυσκολίας των περσινών θεμάτων στις πανελλαδικές στο εξής θα λειτουργούμε διαφορετικά.

Συγκεκριμένα δεν θα έχετε να λύσετε πολλές ασκήσεις, αλλά τη μέρα που θα τις συζητήσουμε θα μου εξηγήσετε τη διαδικασία που ακολούθησε η σκέψη σας στην προσπάθεια να τις λύσει. Στη συνέχεια σκέφτομαι να σας δώσω ενδεικτικές απαντήσεις τις οποίες θα διαβάσετε και θα παραλληλίσετε με τις δικές σας. Θα βρείτε τις διαφορές και τυχόν απορίες θα τις συζητήσουμε στο επόμενο μάθημα.

Την ίδια ακριβώς «λογική» θα εφαρμόζουμε και στα διαγωνίσματα.

Βασικός και αδιαπραγμάτευτος όρος της νέας «λογικής» μας είναι ότι δεν θα έρθει κανείς χωρίς να έχει φέρει καταγεγραμμένη την προσπάθεια λύσης των ασκήσεων.

Το «ευ» επιζητά την ύπαρξη του λάθους

Ο ρόλος μας σαν καθηγητές δεν είναι να «γεμίζουμε» με ασκήσεις και διαγωνίσματα τα παιδιά  για να πούμε ότι «είπαμε» πολλές ή μήπως τυχαία «κάνουμε» αυτή που θα «πέσει»... Είναι σχεδόν βέβαιο ότι αρκετές από τις πολλές – ελλείψει χρόνου - δεν θα αναλυθούν σε έκταση με συνέπεια οι μαθητές να μην «αναγνωρίσουν» την λογική του λάθους που ενδεχομένως έκαναν.

Οπότε τι ουσιαστικό θα έχουμε πετύχει;

Φοβάμαι μόνο την καλλιέργεια της τέχνης του παπαγαλισμού και βεβαίως το άκουσμα (με ότι αυτό σημαίνει) ότι ο τάδε έπιασε τα θέματα!

Η (πραγματική) επιτυχία στις εξετάσεις λομως έρχεται, και πρέπει να έρχεται, μέσα από τη δυνατότητα του μυαλού να αξιοποιεί σωστά και δυναμικά την υπάρχουσα γνώση για να την πάει παρακάτω. Με άλλα λόγια έχοντας αναλύσει 10 ασκήσεις να μπορεί να λύσει 100.

Μάθηση διαδικασία

Δεν θα μπορούσε η διαδικασία της (πραγματικής) μάθησης να μην επιζητά και τα λάθη..

Το σκεπτικό μας δεν μπορεί να είναι πάντα αλάνθαστο. Λάθη θα γίνονται όσο το μυαλό δεν βρίσκεται σε αδράνεια. Το χρήσιμο για το παρακάτω της ζωής μας είναι να αποκτήσουμε εκείνη τη διαδικασία σκέψης ώστε να περιορίσουμε τα λάθη μας ή να τα ανακαλύψουμε πριν υποστούμε τις συνέπειές τους.

Αυτή η διαδικασία σκέψης είναι το «ευ» που χρειαζόμαστε για να αντιμετωπίζουμε με επιτυχία το «πολλώ»

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Κράτα το

Τα παράπλευρα προβλήματα ενός φοιτητή «χωρίς» Πανεπιστημιακά συγγράμματα

Μετά από δώδεκα χρόνια μαθητικής ζωής ο πρωτοετής φοιτητής «περιμένει» το διαφορετικό…

Αναστολή λοιπόν της διανομής των συγγραμμάτων στους φοιτητές για το χειμερινό εξάμηνο 2017-18. Κάτι σαν καλωσόρισμα της Πανεπιστημιακής κοινότητας στους πρωτοετείς φοιτητές αλλά συγχρόνως και υπενθύμιση προς εκείνους των μεγαλύτερων ετών για τα  «ποικίλα θέματα» λειτουργίας του χώρου!

Δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε το δίκαιο ή όχι της απόφασης του Συλλόγου Εκδοτών Επιστημονικών Βιβλίων (ΣΕΕΒΙ). Ασφαλώς  όμως ο κλάδος χρησιμοποιεί την αναστολή της διανομής των συγγραμμάτων σαν μέσο πίεσης προς τις οικονομικές υπηρεσίες του Υπουργείου Παιδείας ώστε να αποπληρωθούν τιμολόγια  που αφορούν (σύμφωνα με την ανακοίνωση του ΣΕΕΒΙ) το εαρινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2015-2016.

Κάτι ανάλογο και στο βαθμό που είναι δυνατό ασκείται και από άλλους κλάδους μια και είναι γνωστή η ύπαρξη ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων του κράτους προς τον ιδιωτικό τομέα.

Σε κάθε περίπτωση πόσο μάλλον σε μια δύσκολη οικονομική κατάσταση  - όπως και αυτή της χώρας - φανταζόμαστε ότι υπάρχει μια «ιεράρχηση» των προς κάλυψη αναγκών με βάση τη σημαντικότητά που έχουν. Συνεχίζοντας τις σκέψεις μας θεωρούμε ότι οι ανάγκες στους τομείς της υγείας και της παιδείας απαραίτητα «δικαιούνται» μια πολύ καλή σειρά προτεραιότητας.

Η Πανεπιστημιακή ατμόσφαιρα

Ένα από τα προβλήματα των πανεπιστημιακών χώρων στην Ελλάδα (Το πέρασμα στη φοιτητική ζωή) είναι κατά τη γνώμη μας  ότι δεν προσφέρουν κίνητρα στο φοιτητή να επιζητά και να χαίρεται την παρουσία του εκεί. Και αυτά τα κίνητρα θα μπορούσαν να έχουν πολλές «λογικές» με κύρια τη συνειδητοποίηση του πραγματικού ρόλου του Πανεπιστημίου όχι μόνο στη φοιτητική αλλά και στη μετέπειτα ζωή του νέου. Το Πανεπιστήμιο θα πρέπει να βρει τρόπους  να έλκει όχι να απωθεί.

Ένα από τα πολλά που διδάσκεσαι (ή έπρεπε να διδάσκεσαι) στα χρόνια παραμονής σου στα ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα σχετίζεται με την αναγκαιότητα κατάστρωσης ή ύπαρξης σωστού προγραμματισμού για  ένα επιδιωκόμενο αποτέλεσμα ή για την αντιμετώπιση μιας κατάστασης.

Προς την κατεύθυνση λοιπόν της δόμησης προγραμματισμού δεν θεωρούμε ότι - ειδικά ο πρωτοετής - πρέπει να έχει στις πρώτες του εικόνες στον Πανεπιστημιακό χώρο την «αρνητική» εμπειρία της έλλειψης βιβλίων. Αρχή της νέας ζωής του χωρίς Πανεπιστημιακά συγγράμματα!

Αρκετοί να ισχυριστούν ότι ανάλογες «τακτικές» υπήρχαν και στη σχολική του ζωή. Άλλοι θα έχουν την άποψη ότι και να είχε τα συγγράμματα σιγά μην τα «άνοιγε» από τώρα. Γενικά θα υπάρχουν και πρέπει εξάλλου πολλές απόψεις.

Όμως το Πανεπιστήμιο πρέπει να προσφέρει μια διαφορετική εικόνα από αυτή του χθες στη ζωή του νέου. Είναι ο χώρος που απαιτείς να δημιουργήσει το καλύτερο αύριο. Το περιβάλλον του έχει καθήκον να αποτελέσει οδηγό σκέψης και συμπεριφοράς.

Βεβαίως όλες οι προηγούμενες σκέψεις προϋποθέτουν την αναγνώριση της σημαντικότητας της παιδείας αλλά και τη θέληση για παροχή των κατάλληλων υπηρεσιών.

Εάν η προηγούμενη προϋπόθεση  είναι υπαρκτή δυσκολευόμαστε να αντιληφθούμε το γιατί αφήσαμε (σαν κράτος) να ξεκινήσει με αυτόν τον τρόπο η χρονιά στα Πανεπιστήμια τη στιγμή  μάλιστα που «πανηγυρίζουμε» για επίτευξη σημαντικών πρωτογενών πλεονασμάτων.

Περισσότερα θέματα για την Παιδεία στο: http://man-anastopoulos.gr/επικαιρότητα/παιδεία/

Πως «μεταφράζονται» οι χαμηλές επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών στην εκπαιδευτική έρευνα PISA 2015

Το πρόγραμμα PISA  μετρά την ικανότητα των μαθητών να εφαρμόζουν γνώσεις – δεξιότητες που θεωρούνται οι πλέον σημαντικές (αντιπροσωπευτικές) για την επιτυχή ένταξη τους στη σύγχρονη κοινωνία. Η εκπαιδευτική έρευνα βεβαίως καταλήγει σε συμπεράσματα που αφορούν την αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών συστημάτων που εφαρμόζονται στις χώρες που συμμετέχουν.

 

Η κατάταξη της Ελλάδος για το 2015

Σύμφωνα με έρευνα PISA (υπό την οργάνωση του ΟΑΣΑ) που έγινε το 2015 η Ελλάδα κατατάσσεται στην ομάδα χωρών (Σλοβακία, Βουλγαρία, Χιλή) με επίδοση χαμηλότερη του μέσου όρου των χωρών του ΟΑΣΑ.

Στην πρώτη θέση της σχετικής κατάταξης βρέθηκε η Σιγκαπούρη. Η διαφορά μονάδων Σιγκαπούρης - Ελλάδος δείχνει (κατά μέσο όρο) μια «απόσταση» 2,5 ετών σχολικής φοίτησης μεταξύ των μαθητών των δύο χωρών!

Τα ασφαλώς μη ευχάριστα αποτελέσματα της σειράς κατάταξης της Ελλάδος ερμηνεύτηκαν ανάλογα με τη διαφορετικότητα της προσέγγισης στο θέμα. Κάποιοι προβάλουν αντιρρήσεις αναφορικά με τη μεθοδολογία που ακολουθείται στην έρευνα ή και αμφισβητούν τον πραγματικό της στόχο. Άλλοι δέχονται το αντιπροσωπευτικό του  αποτελέσματος και «αναζητούν» τα αίτια. Βεβαίως υπάρχουν πάντα και οι «εύκολες» απόψεις. Αυτές της στοχοποίησης ενός μόνο στοιχείου (μέλους) του συστήματος (συνόλου) που ονομάζεται εκπαίδευση.

 

Σκέψεις και ερωτήματα πριν τη «μετάφραση» των επιδόσεων στην εκπαιδευτική έρευνα

Έχοντας ενεργή συμμετοχή στους χώρους μεταφοράς της γνώσης - το οποίο διαφέρει από την «εξ αποστάσεως» συμμετοχή - θέλουμε να περιγράψουμε κάποια από τα υποσυστήματα – μέλη του το ευρύτερου συστήματος της εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Η περιγραφή μας - ανά περίπτωση – θα αποτελεί απλή καταγραφή (φωτογράφιση) θα εκφράζει άποψη ή θα καταλήγει σε κάποιο ρητορικό (τις περισσότερες φορές) ή και πραγματικό ερώτημα.

Το εκπαιδευτικό μας σύστημα

  • Το εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας δεν θα λέγαμε ότι διακρίνεται για τη σταθερότητά του από την άποψη της χάραξης μιας γενικής διαχρονικά πολιτικής. Είναι σε όλους γνωστό ότι οι «αλλαγές» διαδέχονται η μια την άλλη σε πολύ μικρά χρονικά διαστήματα. Ενδεικτικά και μόνο ας θυμηθούμε μόνο στα τελευταία 5 χρόνια τις αλλαγές στο σύστημα εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, στην ύπαρξη ή όχι τράπεζας θεμάτων, στην αφαίρεση - πρόσθεση μαθημάτων και ωρών διδασκαλίας και πόσα άλλα.
  • Ασφαλώς δεν είμαστε υπέρ της σταθερότητας σε μια κοινωνία που δεν παραμένει στατική. Όμως πιστεύουμε ότι οι αλλαγές πρέπει να προσφέρουν κάτι περισσότερο από την αλλαγή για να πούμε ότι έγινε αλλαγή. Για να συνοδεύουν στην πράξη την μετεξέλιξη του περιβάλλοντος χρήζουν του απαραίτητου προγραμματισμού έχοντας προηγουμένως αναλύσει με όσο το δυνατόν αντικειμενικά κριτήρια την αποτελεσματικότητα της υπάρχουσας κατάστασης αλλά και την προοπτική της νέας.
  • Διαβάζοντας τις οδηγίες ή τις κατευθυντήριες γραμμές για την διδασκαλία και τον σκοπό του κάθε μαθήματος και συγκρίνοντας τις με τον τρόπο διδασκαλίας που θα οδηγήσει τον μαθητή στην επίτευξη του στόχου του που είναι αποκλειστικά η εισαγωγή του σε κάποιο ΑΕΙ – ΤΕΙ αναρωτιέσαι αν οδηγίες και πραγματικότητα αναφέρονται στο ίδιο θέμα τον ίδιο χρόνο και στην ίδια χώρα!
  • Η λογική των εξετάσεων, προαγωγικών, απολυτήριων ή πανελλαδικών δεν θα λέγαμε ότι επιδοτεί την κριτική σκέψη του εξεταζόμενου. Αντίθετα μάλλον πριμοδοτεί την ικανότητα της copy paste σκέψης. Αλήθεια ο περιορισμός (διαχρονικά) της εξεταστέας ύλης, ιδιαίτερα των πανελλαδικώς εξεταζόμενων μαθημάτων, γιατί ακριβώς έγινε και συνεχίζει να γίνεται;
  • Το επίπεδο των βιβλίων έχει εναρμονιστεί με την εποχή που (υποτίθεται) θέλουμε να ακολουθήσουμε ή έστω να προσαρμοστούμε;

Το σχολείο

  • Ο ρόλος του σημερινού σχολείου είναι ξεκάθαρος; Δεν αναφερόμαστε βέβαια στον θεσμικό του ρόλο, ούτε στο σκοπό που αναγράφει το καταστατικό του, αλλά στο κατά πόσο η σημερινή πραγματική λειτουργία και επιδίωξή του συνάδει με τον θεσμικό του ρόλο. Ποιος ακριβώς είναι ο τρόπος αξιολόγησης του σχολείου;
  • Παρατηρείται το φαινόμενο της συνέργειας μεταξύ των σχολείων ή υπάρχουν περιπτώσεις όπου ο ανταγωνισμός επικρατεί;

Οι καθηγητές

  • Τα άτομα που μεταφέρουν την γνώση στους μαθητές. Πρέπει να εμπνεύσουν, να κερδίσουν τα παιδιά. Να είναι άλλοτε επιεικείς, άλλοτε αυστηροί, και πάντα δίκαιοι. Ικανοί στην επικοινωνία και στην αντιμετώπιση παραβατικών συμπεριφορών. Γνώστες του αντικειμένου τους αλλά και των εξελίξεων που λαμβάνουν χώρα στην επιστήμη τους. Διαμεσολαβητές, ενίοτε δε και πυροσβέστες, μεταξύ παιδιών, γονιών και σχολείου.
  • Ποια ακριβώς είναι τα «όπλα» που τους προσφέρει το περιβάλλον προκειμένου να επιτελέσουν με επιτυχία το έργο τους; Η υποτίμηση της προσφοράς τους; Ο χαρακτηρισμός του σαν  οι τεμπέληδες εκπαιδευτικοί; Ο αφοπλισμός τους (επί της ουσίας δεν επιτρέπεται η «δυναμική» παρέμβασή τους) στους εν δυνάμει κινδύνους που βρίσκονται μέσα σε μια τάξη 20 και πλέον παιδιών ή σε μια σχολική εκδρομή;

Η απάντηση είναι εύκολη: με την προσωπικότητα τους θα αντιμετωπίσουν το όποιο συμβάν!  Μήπως και εξ αποστάσεως;

  • Υπάρχει πραγματική δυνατότητα για ένα διαφορετικό μάθημα; ή «ψάχνουν» μια σπάνια ευκαιρία που πρέπει να την εκμεταλλευτούν σε πολύ περιορισμένο χρονικό διάστημα;
  • Ποιο είναι το όργανο (που έχει την ικανότητα) να αξιολογήσει τους καθηγητές; Με ποιο τρόπο αξιολογούνται; Μήπως είναι ο τρόπος που συμπληρώνουν το έντυπο (ανά τακτά χρονικά διαστήματα) για την πορεία της ύλης στα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα; Ίσως το πως υπογράφουν το απουσιολόγιο;

 

Συμπεράσματα με (ή χωρίς) ερωτηματικά..

Μας ενδιαφέρει πράγματι η καλλιέργεια του πνεύματος  μέσω παροχής εργαλείων για κατάκτηση της γνώσης ή αρκούμαστε στην μεταφορά έτοιμης γνώσης;

Είμαστε θιασώτες της Σωκρατικής (μαιευτικής) μεθόδου που δεν προσφέρει την έτοιμη απάντηση στο όποιο ερώτημα αλλά τα ερωτήματα – προβληματισμούς ώστε η απάντηση (αλήθεια) να δοθεί από τον ίδιο που υποβάλλει την αρχική ερώτηση; Ασφαλώς για να γίνει αυτό χρειάζεται προηγούμενα να έχει καλλιεργηθεί η κριτική σκέψη και όχι ο παπαγαλισμός..

Αν το εκπαιδευτικό σύστημα δεν υιοθετεί την προηγούμενη «λογική» έχουμε την αίσθηση ότι ωθούμε τον νέο σε προσπάθεια για την όποια κατάκτηση; Η δική μας απάντηση είναι ασφαλώς όχι.

Και αυτό το τελευταίο μας επαναφέρει το αρχικό ερώτημα αν πράγματι θέλουμε σκεπτόμενα όντα ή όχι;

Τελικά χρειάζεται ο όποιος ΟΑΣΑ μέσω του PISA ή κάποιου ανάλογου προγράμματος να μας επισημάνει  - με τη χρήση κριτηρίων που ενδεχομένως αμφισβητούμε την αξιοπιστία τους -  τις παθογένειες του εκπαιδευτικού μας συστήματος; Εμείς δεν τις γνωρίζουμε;

Συνειρμικές σκέψεις μας ταξιδεύουν στα μνημόνια και τις έξωθεν απαιτήσεις ή επιεικώς στις υποδείξεις για τη βελτίωση της οικονομίας μας. Πάλι εμείς δεν τις ξέραμε..

Πως θα θέλαμε να είναι η «καλή σχολική χρονιά»

Σεπτέμβρης λοιπόν και μια καινούρια (για τις σχολικές αίθουσες) χρονιά παραλαμβάνει την σκυτάλη από την προηγούμενη για να προσθέσει άλλη μια στροφή  στη 12ετή μαθητική ζωή. Απόλυτα συμβατή λοιπόν με την επικαιρότητα η ευχή «καλή σχολική χρονιά»!

Στην προσπάθεια ανακάλυψης μιας ευχής που δεν θα χαθεί μέσα στην τυπικότητά της το ταξίδι της σκέψης μας θεώρησε απαραίτητες δύο στάσεις. Η πρώτη για να φωτογραφίσει τα στοιχεία του περιβάλλοντος του παραλήπτη – μαθητή και η δεύτερη για να θυμηθεί ότι βρισκόμαστε εν έτη  2017.

Μαθητής και περιβάλλον

Στέλνοντας την ευχή μας για μια «καλή σχολική χρονιά» θα πρέπει να συμφωνήσουμε για το ποιο είναι το «πρόσωπο» του αποδέκτη, και συγχρόνως να αποδεχτούμε το ενδεχόμενο της διαφορετικής μετάφρασης. Αναμφίβολα εκτός από τους μαθητές υπάρχουν και άλλες ομάδες - στοιχεία (γονείς, καθηγητές, σχολείο) που θα διεκδικούσαν την προσθήκη του ονόματός τους στη λίστα με τους παραλήπτες. Και βέβαια όταν αυξάνεται ο αριθμός των ατόμων αυξάνεται και η πιθανότατα να ακουστούν περισσότερες ερμηνείες για την ίδια λέξη - ευχή.

Για τον μαθητή

Η μετάφραση της «καλής χρονιάς» ίσως είναι ο συνδυασμός καλών βαθμών, καθηγητών που τους πηγαίνει, σχολικού και οικογενειακού περιβάλλοντος χωρίς έντονη πίεση, υγιειών σχέσεων με τους συμμαθητές και βέβαια αν αναφερόμαστε στην Γ Λυκείου η επιτυχία του στις Πανελλαδικές εξετάσεις.

Ασφαλώς οι προηγούμενες αναφορές δεν μπορεί να είναι οι αντιπροσωπευτικές για το σύνολο των μαθητών. Πιστεύουμε όμως ότι χαρακτηρίζουν την πλειοψηφία.

Οι καθηγητές

Όπως και όλοι οι εργαζόμενοι γενικότερα προσφέρουν την υπηρεσία τους σε κάποιο σχολείο (εργασιακό χώρο) έναντι χρηματικής αμοιβής. Έχουμε λοιπόν μια εργασιακή σχέση μεταξύ καθηγητή και σχολείου η οποία δημιουργεί μια δεύτερη ισχυρή σχέση μεταξύ καθηγητή και μαθητή.  Ο δάσκαλος λοιπόν θα πρέπει να «ιεραρχήσει» τις προηγούμενες σχέσεις για να προκρίνει εκείνη που θα του «καθορίσει» την καλή σχολική χρονιά.

Για ορισμένους  η ικανοποίηση που θα εισπράξουν από την επιτυχία των μαθητών τους είναι το βασικό ζητούμενο. Σε άλλους η αίσθηση της μεταφοράς γνώσης και συμμετοχής τους στο παρακάτω  της ζωής των άλλων είναι το σημαντικό. Πολλοί απαιτούν από τους εαυτούς τους την συνύπαρξη των δύο προηγούμενων. Υπάρχουν ακόμη περιπτώσεις όπου ο όρος επάγγελμα αποδεικνύεται ισχυρότερος του όρου λειτούργημα και κατά συνέπεια το οικονομικό αποτέλεσμα της χρονιάς την χαρακτηρίζει σαν καλή ή όχι. Ενίοτε δε το κριτήριο της ηρεμίας, ησυχίας είναι το καθοριστικό

Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι μεταξύ των συναδέλφων υπάρχει μια πολυφωνία αναφορικά με την ερμηνεία που δίνεται στην «καλή σχολική χρονιά».

Το ευρύτερο περιβάλλον

Στις οργανωμένες κοινωνίες  υπάρχει και ο υπεύθυνος φορέας  για τη χάραξη εκείνης της πολιτικής σε θέματα παιδείας που θα προάγει την καλλιέργεια του πνεύματος.

Εδώ η καλή χρονιά θα μπορούσε να σημαίνει την εύρυθμη λειτουργία όλων που συμμετέχουν στη διαδικασία μεταφοράς της γνώσης. Μια άλλη μορφή καλής χρονιάς θα ήθελε να βρει τη λήξη του σχολικού έτους απλά χωρίς απρόοπτα. Διαφορετική αίσθηση του όρου θα ήταν η χρονιά να κυλήσει χωρίς κραδασμούς των θέσεων που κάποιοι κατέχουν. Ένα άλλο profile μιας καλής χρονιάς ίσως να σχετίζεται με την κυκλοφορία νέων που θα επηρέαζαν θετικά τους μελλοντικούς ψηφοφόρους.

Πάλι διακρίνουμε πολλές ερμηνείες του όρου..

Μαθητής εν έτη 2017

Συμβαίνει συχνά να υιοθετούμε ή και να επαναλαμβάνουμε λογικές παρότι γνωρίζουμε ότι το τελικό αποτέλεσμα αυτών των επιλογών μας δεν θα είναι υπέρ μας.

Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ανάλογης συμπεριφοράς - ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια – είναι η υπέρ προσφοράς μας  στον μαθητή.

Πράγματι η υπερβολική παροχή βοήθειας στα μαθήματα και η εξωπραγματική αντίληψη μας για την κούραση (του τέκνου) τείνουν να γίνουν κοινά χαρακτηριστικά συμπεριφοράς σε όλο και περισσότερους γονείς.

Τι όμως πετυχαίνουμε έτσι;

Διαμορφώνουμε ισχυρούς χαρακτήρες ικανούς να αντιμετωπίσουν την πραγματικότητα της αυριανής ζωής ή συμβάλλουμε σε μια προσωρινή επιτυχία τους;

Αναλύουμε και περιγράφουμε με ρεαλιστικό τρόπο τη συνέχεια ή παρουσιάζουμε μια εικονική πραγματικότητα;

Τονίζουμε την απαραίτητη προϋπόθεση της έντονης προσωπικής προσπάθειας  ή δημιουργούμε την ψευδαίσθηση ότι η έξωθεν βοήθεια θα είναι πάντα παρούσα;

Γνωστοποιούμε την πραγματική ικανοποίηση που αντλείται από το ρήμα «κατακτώ» σε σχέση με αυτήν που βρίσκεται στο ρήμα «βρίσκω»;

Κάποιος, κάποτε είχε πει ότι η ωριμότητα έρχεται μέσα από τη στέρηση.

Κουβέντες άλλης εποχής θα πουν αρκετοί. Διαχρονικές αλήθειες θα τις ονομάσουμε εμείς.

Για επίλογο

Αγαπημένε μου μαθητή,

Δεν ξεχνώ ότι μεγαλώνεις σε ένα περιβάλλον πολύ πιο «ψεύτικο» σε σχέση με αυτό που μεγάλωσα εγώ. Και το ψεύτικο αγγίζει όλες τις πλευρές της κοινωνικής ζωής. Ασφαλώς δεν ήταν δική σου η επιλογή. Βρέθηκες να ζεις μέσα του. Αν λοιπόν κάποιος πρέπει να πάρει ένα κομμάτι της ευθύνης θα είναι η δική μου γενιά. Αυτή που δεν αντέδρασε ώστε να αποτρέψει τη δημιουργία αυτού του περιβάλλοντος ή τουλάχιστον να περιορίσει την έκτασή του. Δεν ξέρω όμως αν αυτό ήταν πράγματι εφικτό. Η δύναμη της ομαδικής προσπάθειας έχει έντεχνα εκφυλιστεί  εδώ και χρόνια.

Έχοντας βιώσει αρκετές «ανατροπές» ζωής κατέληξα στο ότι η άντληση της πραγματικής ικανοποίησης γίνεται περισσότερο μέσα από την προσωπική δημιουργία – κατάκτηση παρά από την αποδοχή κληρονομικών δικαιωμάτων. Βέβαια η δημιουργία – κατάκτηση δεν έρχεται άκοπα, αλλά συνοδεύεται από έντονη προσωπική προσπάθεια. Δεν αρνείσαι την βοήθεια, αλλά δεν βασίζεσαι σε αυτήν. Αυτή η αντίληψη – συμπεριφορά σε δυναμώνει, σε ωριμάζει και σε προετοιμάζει για τον επόμενο στόχο σου.

Έχεις τα πινέλα, έχεις τα χρώματα, ζωγράφισε τον παράδεισο και μπες μέσα (Νίκος Καζαντζάκης, 1883-1957)

Η παρουσία των προηγούμενων σκέψεων στο διάβα αυτής της χρονιάς θα όριζε την πραγματική ευχή που θα ήθελα να σου στείλω μέσα από την «καλή σχολική χρονιά»

 

Το πέρασμα στη φοιτητική ζωή

Σήμερα λοιπόν ανακοινώθηκαν οι βάσεις εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Μια μέρα  που χάρισε  χαμόγελα για την επερχόμενη φοιτητική ζωή που ξεκινάει στους περισσότερους και προσέφερε  προϊόν σκέψης στους λιγότερους.

Τα άτομα που ανήκουν στην πρώτη ομάδα (Πέρασμα στη Φοιτητική ζωή)

Χωρίς αμφιβολία δικαιούνται ένα μεγάλο ΜΠΡΑΒΟ  για την επιτυχία τους  η οποία βέβαια δεν ήρθε ούτε άκοπα, ούτε μόνη της.

Κάτι τέτοιο σπάνια συμβαίνει. Ήταν το αποτέλεσμα μιας σωστής συνεργασίας του πρώην μαθητή και νυν φοιτητή αρχικά με τον εαυτό του, και στη συνέχεια με το κοντινό περιβάλλον του.

Έπρεπε να σχεδιάσει το πρόγραμμα που θα τον οδηγούσε στα χαμόγελα της σημερινής μέρας, αλλά και να καταφέρει να τηρήσει τους όρους αυτού του σχεδιασμού.

Δίπλα του ή έστω κοντά του χρειαζόταν η διακριτική ή ενίοτε η έντονη παρουσία των γονιών και καθηγητών του. Αυτή η παρουσία είχε πολλές μορφές και άκουγε σε πολλά ονόματα, όπως υπομονή, ενθάρρυνση, πίστη, ή αυστηρότητα.

Το τελικό αποτέλεσμα που φέρνει στο προσκήνιο τη Φοιτητική ζωή επιβεβαιώνει το πόσο σωστά έφεραν σε πέρας το ρόλο τους όλοι οι συμμετέχοντες.

Η ατμόσφαιρα των καιρών, αρκετά ισοπεδωτική, με έλλειψη προσφοράς κινήτρων για το καλύτερο αύριο δίνει – κατά τη γνώμη μας – ακόμα μεγαλύτερη διάσταση στην επιτυχία των παιδιών μια και θα έπρεπε να διακρίνουν το «γιατί» της προσπάθειας μέσα σε μια αρκετά ομιχλώδη κατάσταση.

Υπάρχει όμως και η δεύτερη ομάδα.

Άτομα που πρέπει να αναλογιστούν το γιατί δεν ανήκουν σήμερα στην προηγούμενη ομάδα. Η ώριμη, υπεύθυνη και θαρραλέα σκέψη θα τους οδηγήσει με σιγουριά στην επιτυχία με ένα χρόνο καθυστέρηση ή θα τους εμφανίσει ένα άλλο μονοπάτι ενδεχομένως πιο κατάλληλο για τη δική τους «ωραία ζωή».

Στο δικό μας λεξικό σκέψης και έκφρασης η λέξη αποτυχία στην ηλικία των 17 - 18 ετών δεν είναι καταγεγραμμένη.

Το μη σωστό βρίσκεται στην  μεταφορά του κέντρου βάρους της ευθύνης. Κάτι εύκολο μια δεν κοστίζει σε προσωπικό επίπεδο.  Αποτυχία – πάντα σύμφωνα με τη δική μας θεώρηση – είναι να συμβεί αυτό, δηλαδή η αποποίηση της ευθύνης. Μεταφορικά μοιάζει με τύφλωση και δεν πρέπει να της δοθεί ο μόνιμος χαρακτήρας.

 

Κλείνοντας αυτή την αναφορά στις πανελλαδικές εξετάσεις

Δεν θα θέλαμε να μεταφέρουμε στους φετινούς φοιτητές μια εικόνα διαφορετική από αυτή που θα δουν στα ΑΕΙ -ΤΕΙ. Πράγματι η ατμόσφαιρα που θα συναντήσουν δεν θα είναι πάντα σε αρμονία με αυτό που περίμεναν. Θα υπάρξουν φορές που θα εκνευριστείτε με το σύστημα λειτουργίας, με καθηγητές, με τη βαθμολόγηση ή και με ευρύτερη ατμόσφαιρα.

Όμως το Πανεπιστήμιο δεν σου εξασφαλίζει την ιδανική ατμόσφαιρα, την έτοιμη γνώση, τον τίτλο του επιστήμονα, ή luxury holidays για τα χρόνια που θα είσαι κάτοικός του. Κάτι άλλο σου προσφέρει. Και αυτό λέγεται «άνοιγμα σκέψης» για να κατακτήσεις αυτό που αργότερα θα είναι απαραίτητο για τη δική σου  αίσθηση για το «ευ ζην».

Αυτό εύχομαι να εισπράξετε ενώ συγχρόνως θα χαίρεστε τη Φοιτητική ζωή μια από τις πιο όμορφες περιόδους της ζωής σας!

 

Συγχαρητήρια σε εσάς και εμείς πίσω στη δουλειά μας γιατί η επόμενη γενιά φοιτητών περιμένει..